تبليغاتX
کــانـــون سبــــز یــاران دنـــــا
جمعه بیست و پنجم خرداد 1386
پروژۀ راهبردهای دستیابی به توسعۀ گردشگری روستایی پایدار

پروژۀ راهبردهای دستیابی به توسعۀ گردشگری روستایی پایدار

 (در منطقۀ کوهستانی دنا؛ روستای خفر)

 

یکی از دستاوردهای پروژه­های مشارکتی و توانبخشی مردم روستاهای منطقه کوهستانی دنا تحت حمایت «دفتر پروژه­های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی (GEF/SGP) سازمان عمران ملل متحده (UNDP)» و از اقدامات ارزشمند «کانون سبز فارس» تعریف پروژه­هایی مربوط به روستای خفر  بود که در سال 1385 توسط کانونهای اکوتوریسمی و دانشگاهی انجام گرفت. از جمله آنها طرح مطالعاتی­ای تحت عنوان « تدوین چارچوب توسعه روستاي «خفر» و ارائه الگوهاي طراحي در محیط روستا با هدف توسعۀ گردشگری روستایی» بود. این مطالعات در سال 1385 زیر نظر آقای دکتر سید حسین بحرینی عضو هیئت علمی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران توسط مهندس حمیدرضا صباغی انجام گرفت. این پروژه با پشتیبانی «کانون سبزیاران دنا- روستای خفر» در راستاي طرح «پايش منطقه دنا»، بر روستاي «خفر» (بعنوان روستای مرکزی در منطقۀ شرقی دنا) متمرکز شد.

 

هدف این پروژه تدوین و تعریف چارچوبی برای توسعه وتحولات احتمالی آتی روستای خفر به عنوان یکی از 22 روستای اول هدف گردشگری ایران (مصوب کمیته راهبردی گردشگری 28/2/1385) بود. لذا این پروژه نهایتاً به ارائۀ سلسله «الگوهای کالبدی و ساختاری»، بعنوان نمونه‌هاي مطلوب «بومی ساختن» جهت توسعۀ گردشگری در روستا می­رسد. این الگوها نحوۀ مقرون به صرفه و مناسب توسعه و ساخت وساز تعريف و مشخص شده است. اهمیت و کاربرد این الگو­ها نیز: انعطاف پذیری، ارائۀ بستر مشارکت مردم و ارائۀ تنوع به دست­اندرکاران طرح گردشگری روستا می­باشد. در طی انجام مراحل مطالعاتی، به همراه اعضای کانون سبزیاران دنا و سایر روستاییان الگوهای فیزیکی، ساختمانی، طبیعی محل شناسایی شدند؛ همچنین نمونه­های ضدارزش کلیشه­ای یا بی­ارزش وارد شده به بافت روستا نیز شناسایی گردید. سپس مبتنی بر هدف پروژه، داشته­ها مورد تحلیل و ارزیابی قرارگرفت. نهایتاً نیز الگوهای توسعۀ کالبدی روستا برای تحول به سمت یک روستای گردشگری ارائه شد. نتیجۀ این مطالعات طی کتابچه­ای در تابستان 1386 به جامعۀ محلی و دست­اندرکاران  طرح گردشگری روستای خفر ارائه می­شود.

 

خلاصه­ای از اقدامات انجام گرفته جهت انجام این مطالعات توسط گروه برداشت به شرح ذیل ارائه می­باشد:

 §         جهت آشنایی با محل، سه سفر در سه فصل مختلف به «خفر» انجام گرفت.

 

1.        در سفر اول «فروردین 85»، بدون هیچ هماهنگی قبلی سفر به روستا انجام گرفت. هدف از این سفر ارزیابی برخورد جامعۀ محلی با یک گردشگر و حس میهمان نوازی آنها بود. نتیجه این بود که جامعۀ خفر رابطۀ بسیار خوبی با میهمان ناخوانده برقرار می­کنند.

 

2-    سفر دوم «شهریور 85» انجام شد و طی آن با «کانون سبز یاران دنا- خفر» آشنایی بعمل آمد. همچنین در این سفر با مسئولین روستا؛ شورای ده، دهیاری و محیط­بانان منطقۀ دنا آشنایی انجام گرفت و از طریق این افراد به دغدغه­های مدیریتی و معیشتی جامعۀ روستایی خفر توجه شد.

 

 

 

 

3-    سفر سوم که هدفش برداشت اطلاعات محلی بود، در «پائیز 85» و در ایام  ماه مبارک رمضان انجام گرفت. جهت دستیابی به هدف می­بایست که روابط اجتماعی خوبی با مردم محلی برقرار می­کردیم. از اینرو برنامۀ جمع­آوری اطلاعات بومی را در ماه رمضان انجام دادیم. لذا طی 12 روز اقامت در محل، اطلاعات مورد نیاز با کمک مردم محلی، خصوصاً ریش سفیدان و اعضای «کانون سبز یاران دنا-خفر» جمع آوری شد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 §  آنچه که در مدت ایام عملیات برداشت اطلاعات در روستا انجام گرفت:

 

الف) شرکت در مراسم مذهبی و اعتقادی اهالی خفر (یادبود اموات، مراسم مخصوص 19 و 21 ماه رمضان، مراسم شب جمعه و ...)

 

ب) صحبت با روحانی موقت ماه رمضان (که از قم برای ایام رمضان به محل آمده بود) و شرح موقعیت گردشگری روستای خفر به ایشان، همچنین حساسیت بحث محیط زیست در خفر و جایگاه کانون سبز (و اقداماتی که این کانون تا بحال انجام داده است و بعد از این در برنامه دارد) و ارائه پیشنهاد به ایشان جهت تخصیص یکی از برنامه­های سخنرانی شبهای رمضان پیرامون «اهمیت بحث محیط زیست و حضور گردشگر در روستا و نحوۀ برخورد مناسب مردم با موضوع گردشگری و توجیه اعتقادی مردم در حساسیتشان نسبت به محیط زیست و پاکیزگی محیط روستا» (این جلسه در شب 17 مهر 1385 در مسجد امام حسن (ع) برگزار شد و بحث مفصلی بین مردم و کانون سبزیاران با حضور اعضای شورای روستا و دهدار صورت گرفت.)         

      

ج) تصویربرداری از کودکان و سالمندان.

 

 

د) تصویر برداری از تمامی زیباییهای دیداری روستا

 

ه) حضور در پیش دبستانی و دبستان و دبیرستان به همراه اعضای کانون و صحبت با نوجوانان روستا در مورد جایگاه خفر و بحث گردشگری.

 

و) حضور در مراسم مخصوص عزاداری 21 رمضان و تشییع جنازه دو شهید روستای خفر.

 

حمید رضا صباغی

 (مجری پروژه)

نوشته شده توسط در 12:30 | | لینک به این مطلب
یکشنبه بیستم خرداد 1386
کوهنوردی در خفر

به نام خدا

  

 

کوهنوردی در خفر:

 روستای خفر در جنوب غربی استان اصفهان و در 75 کیلومتری شهرستان سمیرم، در دامنه 14 قله با ارتفاع بیش از 4000 متر از رشته کوه دنای مرکزی قرار دارد. از جمله معروفترین قلل این مجموعه، قلۀ «قاش مستان» (بیژن3) با ارتفاع 4435 متر قرار دارد. این قلل با توجه به تقسیم بندی در نقشۀ جامع دنا در محدوده کاسۀ (درۀ) خفر واقع شده که مرتفع ترین قلۀ رشته کوه دنا یعنی «بیژن 3» را مانند نگینی ارزشمند بر فراز روستا، درقلب جاذبه های خود قرار داده است. این منطقه با داشتن یخچالهای دائمی از جمله قاش مستان، پی دنی، نرمو، کالادون و غیره رودخانه های مهم، آبشارهای مرتفع از جمله پی دنی و آبشارخفر، تنگه های زیبا از جمله تنگ غلامرضا (دنا آسا)، پشت قبله و غارهای منحصر بفردی از جمله غار یخ، غار کیخسرو، غار کبوتری وآب و هوای مفرح کوهستانی مورد توجه علاقمندان رشته های مختلف کوهنوردی و بوم­گردان شده است.

بدنبال یک دهه فعالیتهای مستمر کانون سبز فارس در زمینه پژوهش وشناسایی قلل رشته کوه دنا، چاپ نقشه جامع دنا، توانمندسازی جوامع محلی با دادن آموزشهای زیست محیطی وبسترسازی در زمینه ایجاد مشاغل جایگزین ازطریق اکوتوریسم وآموزش بلدهای محلی و غیره، کانون سبزیاران دنا در روستای خفر با مشارکت مردم و حمایت تسهیلات محیت زیست جهانی UNDP/GEF/SGP پروژه­ای با عنوان «پایش منطقه دنا، معرفی استعدادهای گردشگری خفر با فرایند ایجاد معیشت پایدار» تعریف نمودند که به دنبال شروع پروژه تشکیل کمیته کوهنوردی و برنامه ریزی برای آموزش وایجاد دوره های  مختلف جهت هدایت علاقمندان به ورزش کوهنوردی و هدایت تور  برای دیدن جاذبه ها در دستورکار مدیریت و کادر اجرایی پروژه قرار گرفت. 

 

 

فعالیتهای انجام شده:

§  شرکت 8 نفر از اعضاء کانون سبزیاران در مورخه12/10/83 در دوره آموزش (تئوری وعملی) بلد محلی با مدیریت سازمان میراث فرهنگی وگردشگری، برنامه ریزی آموزشی و هیئت کوهنوردی استان و کانون سبزفارس دردانشگاه یاسوج وبه مدت110ساعت

 

 

§  پیرو ارتباط و مکاتبه با هیئت کوهنوردی استان اصفهان و تقاضای هیئت مزبور درمورخۀ 18/3/84 آقای سید اسماعیل موسوی بعنوان مسئول کمیته کوهنوردی روستا و آقایان سید تقی موسوی وسید مجید موسوی بعنوان اعضای آن کمیته معرفی گردیدند.

  

§  گروه کوهنوردی کانون سبزیاران دنا درزمستان84 در یک برنامۀ دو روزه در صعودی سراسری به «قلۀ کرکس» شرکت نمودند، در این صعود افراد زیر شرکت نمودند:

1. اسماعیل موسوی (سرپرست)

2. حسین سلیمانی (مسئول فنی)

3. موسی سلیمانی (تدارکات )

4. رضا موسوی (راهنما )

 

§  در مورخه 10/12/84 آقای حسین سلیمانی از راهنمایان و اعضاء تیم کوهنوردی سبزیاران دنا در صعود مشترک گروههای کوهنوردی راسخ اصفهان، سمیرم و برازجان برای صعود به قلۀ «کمر قبله» به ارتفاع 4120 متر شرکت نمودند. در این صعود متاسفانه به دلیل کم تجربگی، مجهز نبودن بعضی از اعضاء به تجهیزات کوهنوردی از جمله گرامپون و عدم مدیریت صحیح سه نفر (اعم از دو زن از گروه راسخ و یک مرد از گروه برازجان) دچارسانحه و جان خود را ازدست دادند. در امداد وحمل اجساد این گروه تعداد 30 نفر از اهالی روستای خفر وهلال احمر سمیرم شرکت نموده و بقیه اعضاء گروه را سالم به روستا رساندند.

 

§   درمورخه 16/12/84 تعداد 18نفر از اعضاء کانون سبز یاران به مدت سه روز در کارگاه «آموزش کمکهای اولیه، امداد و نجات کوهستان» به مربی­گری سرکار خانم صدیقه اسفندیاری از شیراز شرکت نمودند که همگی موفق به دریافت حکم از سازمان هلال احمر گردیدند.

 

 

  

§   در راستای توانمند سازی گروه کوهنوردی کانون سبزیاران دنا  با دعوت از مربیان فدراسیون کوهنوردی یک دوره کارگاه «آموزشی کوهپیمایی» با شرکت 22 نفر از اعضا, در مورخۀ 25/1/85 به مدت 2 روز تشکیل گردید. در این کارگاه  افراد در بخش تئوری، عملی و زیست محیطی تحت آموزش قرار گرفتند و در پایان توسط مربیان، آزمون برگزار گردید. در این کارگاه افراد زیر شرکت داشتند.                                                                   

1-آقای مهندس شهریار ایزدی (مربی درجه یک فدراسیون کوهنوردی)                  

2-اقای علی کاظمی (مربی درجه 2 فدراسیون کوهنوردی)

3-آقای نعمت اله امیریان (مسئول آموزش زیست محیطی)

4-آقای علی محمد امیری (مسئول محیط زیست شهرستان دنا)

 

 

 

§  صبح روز 16/5/85 دوتن از کوهنوردان عضوهیئت کوهنوردی فارس در تنگ کیخسرو به علت ریزش تونل یخی دچار سانحه شدند. باتوجه به اطلاع رسانی اعضاء این گروه و ارتباط سریع با روستای خفر پادنا و هئیت کوهنوردی شیراز، با مشارکت کانون سبز فارس، مسئول هیئت استان فارس و هلال احمر شیراز و با بسیج 36 نفر از اعضاء روستای خفر شامل گروه امداد و نجات واعضاءکوهنوردی سبزیاران دنا، اقدامات مقدماتی حفظ و نگهداری از مصدومین صورت گرفت. ولی بعلت دیر رسیدن بالگرد هلال احمر شیراز و اصفهان یکی از حادثه­دیدگان به نام آقای خورشیدی در ساعت 1 بعدازظهر جان خود را از دست داد ونفر دوم به نام آقای جمالی با امداد به محل مناسب انتقال داده شد و سپس توسط بالگرد هلال احمر اصفهان به بیمارستانی در شهراصفهان انتقال پیدا نمود که خوشبختانه با مراقبتهای ویژه ای که از ایشان بعمل آمد، نجات پیدا نمود. کانون سبز فارس به جهت اقدامات فوری مردم و اعضاء گروه کوهنوردی سبز یاران دنا طی لوحی از شرکت کنندگان تقدیر وتشکر به عمل آورد.

 

 

§  در مورخه 9/12/85 در یک صعود مشترک سه نفر از اعضاءکوهنوردی سبز یاران دنا با مشارکت هیئت کوهنوردی شهرستان سمیرم موفق به دیدار قله قاش مستان به ارتفاع 4435 متر شدند که در این برنامه بخشی از مسیر توسط صدا و سیمای شهرستان اصفهان فیلمبرداری گردید. افراد زیر از گروه کوهنوردی سبزیاران دنا شرکت داشتند، که در برگشت زباله های اطراف جان پناه را به پایین انتقال دادند.

1- سید اسماعیل موسوی (سرپرست)

2-سید تقی موسوی (مسئول فنی)

3-موسی سلیمانی (راهنما)                                            

 

 

§  در مورخه 18/12/85 تعدادی از اعضاء کوهنوردی سبزیاران دنا از مسیر دامنه های یال بن شاهی حرکت نمودند. این گروه به سرپرستی آقای سید تقی موسوی در طول مسیر به مرور آموزشهای کوهنوردی و باز­آموزی کارگاههای قبلی پرداختند. در این برنامه طریقه راه رفتن در کوه، تنظیم کوله پشتی و محتویات درون آن به تناسب برنامه های یکروزه، دوروزه وبیشتر، کمکهای اولیه، بستن گتر، گرامپون و طریقۀ استفاده صحیح از کلنگ کوهنوردی مرور ودر ادامۀ مسیر به طرف آبشار یخ زده، حفظ محیط زیست و احترام به اکوسیستم و ارزشهای آن به شرکت­کنندگان گوشزد گردید. آبشار در این فصل یخ زده بود و اطراف آن را قندیلهای زیبا تزئین نموده بودند.

 

§  به دلیل وضعیت کوهستانی خفر، جاذبه های گردشگری متنوع در ورود کوهنوردان متعدد از اقصی نقاط کشور و با توجه به سابقه وقوع حوادث کوهنوردی در منطقه، به در خواست کانون سبزیاران  دنا و دهیاری روستا، سازمان هلال احمر سمیرم در یک اقدام انسان دوستانه وبی نظیر اقدام به تجهیز 5 نفر از کوهنوردان کانون سبزیارن در اسفندماه 85 نمود. وسایل تحویل شده شامل: انواع زیرانداز، گرامپون، کفش، گتر، کلنگ، دستکش دوپوش، کلاه طوفان، برانکارد، هدلامپ، انواع طناب و اسلینگ، کاپشن پلار، کارابین، کاپشن و شلوار گرتکس، کیسه خواب وچادر می­باشد.

 

§  در تاریخ 26/2/86 کانون سبزیاران دنا جهت آموزش گروه امداد ونجات کوهستان، کارگاه آموزشی با مربیگری آقای علی کاظمی به صورت عملی و تئوری در روستا و دامنه های مشرف به آن برگزار نمود تا در صورت نیاز و وقوع حوادث ناگوار، آمادگی امداد و نجات و کمک به حادثه دیدگان را داشته باشند. در این کارگاه افراد ذیل شرکت داشتند: کیومرث موسوی،موسی سلیمانی، هادی سلیمانی، حبیب موسوی، ایمان موسوی، ،موسی بوستانی، نادر هاشمی، محمد موسوی، تقی موسوی، مراد موسوی، مسلم موسوی و اسماعیل موسوی.

در فرصتهای در نظر گرفته شده آقای نعمت اله امیریان آموزش مسائل زیست محیطی از جمله حفظ محیط کوهستان، جلوگیری از انواع تخریب درمحیط های طبیعی وعواقب وعوارض انواع آلودگی در محیط های طبیعی و معضل دفن زباله روستا را در دستور کار قرار داده و به این امر مهم پرداختند.

  

 

§  در مورخه 11/3/86 گروه کوهنوردی کانون سبز فارس و کانون سبزیاران دنا شامل 7 نفر اقدام به دیدار «تنگ کیخسرو، غار یخ و قله قاش مستان» نمودند. این گروه به سرپرستی آقای نعمت اله امیریان طی دو روز آموزشهای مربوط به شب مانی، نظم گروهی، فن سرپرستی، راهنمای گروه، استفاده از باطوم، کلنگ، گرامپون و وظایف مسئول فنی برنامه را مرور نمودند و بدلیل پوشانده شدن درب غار یخ توسط برف سنگین زمستان و آسیب دیدگی انگشتان پای یکی از اعضاء در بعد از ظهر روز12/3/86 راه بازگشت به کمپ اصلی یعنی منطقه «نرمو» را در پیش گرفتند.

این گروه در تاریخ 13و14 به مدت دو روز از منطقه آسمانی بازدید نمودند. طی دو روز کوهپیمایی اثرات حفاظت از محیط زیست از سال 1371 و رویش و  تقویت گونه های گیاهی و درختی  از جمله جاشیر ،چویل و غیره ودرختان نادر و بی نظیری همچون وهل(سرو کوهی-ارس) را مورد بازدید قرار دادند. این گروه با رعایت پاکیزگی محیط با جمع­آوری زباله و مرور مجدد آموزشهای چند روز قبل در بعد از ظهر روز 14/3/86 راه بازگشت به روستا را در پیش گرفتند. در این برنامه افراد زیر شرکت داشتند:

۱-نعمت اله امیریان ( سرپرست )

۲-فاطمه امیری (مسئول فنی)

۳-دکترشکرالهی (پزشک تیم )

۴-ابراهیم محصل (تغذیه و بهداشت)

۵-واحد سلیمانی (  راهنما  )

۶-هادی سلیمانی ( تدارکات )

۷-حبیب موسوی ( تدارکات )

 

 

§   شرکت  تورگردان «آفتاب­کلوت» با تعداد43 نفر، پس از بازدید از جاذبه­های روستای آب ملخ از ­جمله «معجزگاه» و منطقۀ­ حفاظت ­شده «خاریدان» و «کوه­گل» در شهرستان سی­سخت، در تاریخ12/3/86 وارد روستای­ «خفر» ­پادنا شدند و در منزل یکی از روستاییان اسکان گزیدند.

این گروه در مدت دو روز اقامت؛ از چشمه ­سیدمحمد، باغ­ رئیس، باغ چنگی وآبشار ­خفر بازدید نمودند. دیدار از عشایر «مرول» ( فارسیمدان) دیدن نمودند. همچنین این گروه از دستبافتهای سنتی و دستی و داروهای ­گیاهی درمنزل یکی از روستاییان در فرصتهای مختلف بازدید داشتند.

این گروه صبح روز 15/3/86 روستا را ترک و برای بازدید عازم دریاچه سد حنا و آبشار سمیرم شدند.

آقای سید­ مسلم ­­موسوی مدیر اجرایی پذیرش تور در روستای خفر، از سرپرست این شرکت سرکار خانم نبی­زاده به دلیل مدیریت ایده­آل در زمینه­های مختلف، تشکر به عمل آوردند و امیدوار شدند که با معرفی بهتر جاذبه­های گردشگری منطقه با رعایت اصول اکوتوریسم (گردشگری طبیعی)، ایجاد معیشت جایگزین با حفظ و احترام به فرهنگ بومی و سنتی رو به گسترش باشد.

 

§  در مورخه 19/3/86 طی یک برنامۀ یکروزه، تعداد 4 نفر از اعضاء کوهنوردی کانون سبزیاران به سرپرستی سید مرتضی موسوی روستای خفر را به سمت آبشار خفر ترک نمودند. این گروه ضمن بازدید از آبشار زیبا و شگفت انگیز اقدام به پاکسازی زباله بر جای مانده از بازدیدکنندگان عبوری از منطقه نمودند. آقای سید مرتضی موسوی ضمن استقبال ازآمدن  تور گردشگری به منطقه، نتیجه­گیری نمودند که با تجهیز منزل در حال ساخت خودش، پذیرای بوم­گردان متقاضی جهت دیدار جاذبه های منطقه باشند. اذعان نمودند که با رونق اکوتوریسم وگسترش ورزش کوهنوردی در منطقه باید به امرفرهنگ سازی توجه جدی شود. این گروه در بعد ازظهر همان روز به روستای خفر بازگشت نمودند. افراد زیر در این برنامه شرکت داشتند.

۱-سید مرتضی موسوی (سرپرست) 

۲- مسلم موسوی ( راهنما )

۳- هادی سلیمانی (تدارکات)

۴- باقر جعفری ( مسئول تغذیه و بهداشت )

۵- نعمت اله امیریان ( مسئول فنی )

 

 

§  روز 23/3/86 تعداد 12 نفر، شامل اعضاء کوهنوردی سبزیاران و تعدادی داوطلب جدید از ساعت پنج صبح حرکت به سمت آبشار «پی­دنی» را آغاز نمودند. بعد از صرف صبحانه در جشمۀ «دور زنو» به مدت 15 دقیقه آقای امیریان در مورد کوهنوردی، حفاظت از طبیعت و فعالیت کانون سبز فارس بر روی دسته کوه دنا، معرفی 14 قلۀ بالاتر از 4000 متر در کاسۀ خفر و اهمیت آشنایی جوانان با اکوسیستم و رابطۀ دو جانبۀ انسان و اکوسیستم صحبت نمود. در ساعت 12ظهر گروه از طریق دره و با عبور از یخچالها به آبشار «پی دنی» رسید. در بعد از ظهر و هنگام بازگشت در محل «باغ علی باز» (نزدیک آبشار خفر) به مدت یک ساعت در مورد کمیته کوهنوردی سبز یاران دنا و اهمیت تقویت آن با ورود اعضا جدید و نقش آن در رونق اکوتوریسم در مناطق توسط آقای امیریان صحبت شد. در ادامه تعاریف توریست، اکوتوریسم و نقش آنها در اقتصاد کشورها طبق آمار به بحث گذاشته شد. همۀ اعضاء نقطه نظرات خودشان را اعلام نمودند و در قسمت بعد اکوتوریسم روستایی و «پروژه ملی وبین المللی حفظ تنوع زیستی زاگرس مرکزی» معرفی و از همه خواسته شد در تاریخ 31/3/86 ضمن اطلاع­رسانی به دیگران، آمادۀ پذیرایی از مسئولین پروژه باشند. در این برنامه یکروزه مسیر رفت و برگشت توسط تمامی اعضا، از زباله های موجود پاک و توسط کیسه­های موجود در ساعت 6 بعد از ظهر به روستا انتقال پیدا نمود.

 افراد ذیل در این برنامه شرکت نمودند:

1-        سید فرج اله موسوی (راهنما)

2-        حسین سلیمانی (سرپرست)

3-        مصطفی عمادی (تغذیه و بهداشت)

4-        سید حبیب اله موسوی (تدارکات)

5-        سید کورش موسوی (مسئول فنی)

6-        هادی سلمانی (مسئول کمکهای اولیه)

7-        واحد سلمانی (بهداشت محیط)

8-        محمد کیانی (بهداشت محیط)

9-        سید مسلم موسوی (فیلمبرداری و عکاسی)

10-       حمید رضا صباغی  (کارشناس اکوتوریسم)

11-       نعمت اله امیریان (مسئول آموزش زیست محیطی)

12-    سید صالح موسوی (بهداشت محیط) 

 

نوشته شده توسط در 18:47 | | لینک به این مطلب
یکشنبه بیستم خرداد 1386
بیانیه آقای اسماعیل موسوی

 

بنام خدا

 

بیانیه آقای اسماعیل موسوی نماینده فعالان زیست محیطی و مسئول پروژه خفر

 در نشست پایانی « پروژه دنا و سال 2002» تهران در سالن مجموعه فرهنگی-هنری بوستان نظامی گنجوی  (17 /9 /84):

 

روستای خفر در جنوب غربی استان اصفهان و در 75 کیلومتری شهرستان سمیرم، در دامنه قلل مرکزی دنا واقع گردیده است . شرایط ویژه جغرافیا یی و قرار داشتن در منطقه کوهستانی، آب و هوای روستای خفر در فصل زمستان سرد همراه با ریزش فراوان و مداوم نزولات آسمانی مخصوصا در ارتفاعات مشرف به روستا باعث بوجود آمدن یخچالهای طبیعی و دائمی عظیمی در دره ها و ارتفاعات گردیده است که از ذخایر مهم آبی کشور به شمار می­آید. چشمه ها و جویبارهای حاصله از این منابع و جوشش سفره­های آب زیر­زمینی ، سرچشمه رودخانه های بزرگی است که با گذر از استان اصفهان و عبور از استانهای پایین دست چهار محال و بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد و خوزستان آب آشامیدنی و آب مورد نیاز هزاران هکتار از اراضی زراعی در این مناطق را تامین می­نماید.

 

آب و هوای کوهستانی پوشش متنوع گیاهی و وجود پناهگاههای طبیعی فراوان جهت وحوش ، تنوع زیستی منحصر بفردی را در کوهستانهای مشرف به خفر و محدوده روستا به وجود آورده است. وجود گونه­های مختلف گیاهان چوبی وابسته به آبهای جاری، درختچه زارها، گیاهان علفی و دارویی، گیاهان آلپی و زیرآلپی و گونه های زیاد مختص به دنا در این منطقه، همچنین حیوانات وحشی از قبیل بز و کل ، خرس ، گرگ، روباه، گراز، خرگوش، عقاب، کبک و غیره این منطقه را بعنوان یکی از مناطق حساس از نظر تنوع گیاهی و جانوری مطرح نموده است. این تنوع و زیبایی خدادادی با قرارگرفتن در حصار کوهستانی با قلل مرتفع متعدد که همگی بالای 4000 متر ارتفاع دارند بیشترجلوه­گر می­گردد.

 

     

 

 

ارتفاعات حوض دال شمالی، آب اسپید، پوتک، اسد خانی اوارزنی، لوکوره، پازنک، مورگل، بن رود، کل گردل، مورگل شمالی، تل گردل، قزل قله، کمرقبله، هرم،  سه قپ آسمانی، ماش و مرتفعترین قله بخش دنای مرکزی قاش مستان (بیژن3) با 4435 متر ارتفاع روستای خفر را با زیبائیهایش همچون نگینی احاطه کرده است.

 

وجود قلل فوق الذکر و آب و هوای کوهستانی همراه با جوش و خروش رودخانه های پر آب، چشمه های فراوان ، آبشار های زیبا ، غارهای منحصر به فرد همچون غار یخ (با عمق بیش از 200 متر)، پوشش متنوع گیاهی و تنوع جانوری موجود شرایطی را به وجود آورده است که به نظر تمام افرادی که با این منطقه آشنایی دارند روستای خفر یکی از زیبا ترین روستاهای کشور می باشد.

 

 

با وجود تمام این استعداد های خدادادی ، ناشناخته ماندن و بی توجهی به این منطقه، نبود شغل پایدار اهالی را مجبور به ایجاد فشارهای انسانی به محیط زیست اطراف خود نمود. این عوامل باعث تخریب شدید مراتع و کم شدن تعداد جانوران موجود و از بین رفتن بعضی گونه ها در این منطقه گردید.  

 

 

بیکاری و فقر اقتصادی ناشی از آن تعداد زیادی از سرپرستان خانوار و روستائیان را جهت امرار معاش مجبور به ترک خانه و کاشانه به مدت طولانی نمود. این افراد برای کارکردن و تامین مخارج زندگی به بنادر کشورمان و سپس کشورهای حوزه خلیج فارس رفته و عده ای از آنها مقیم آن کشورها گردیدند و تنها برای مدت کوتاهی از سال برای دیدار خانواده به روستا می آیند .مهاجرت کاری مردان به مدت طولانی ،معضلات اجتماعی فراوانی در روستا به وجود آورده است که از آن جمله افسردگی و مشکلات روحی و روانی اکثر خانمهای زحمتکش بدلیل به دوش کشیدن مسئولیت خانواده، سرخورگی کودکان ونوجوانان و بی­میلی به تحصیل، مشکلات جوانان که از اهم آن می­توان به مسا له خانمانسوز اعتیاد اشاره نمود، از نمونه های کاملاً ملموس آن می­باشد.

رشته کوه دنا طی چند سال گذشته جزء مناطق حفاظت شده زیر نظر اداره کل محیط زیست استان کهکیلویه و بویر احمد قرار گرفته است. ولی علیرغم زحمات فراوان محیط به آنان و مسئولین بدلیل دوری روستای خفر و محدوده آن از مرکز این استان (شهرستان یاسوج) باز هم کنترل کافی بر تخریب مراتع و تهدید جانوران و همچنین تخریب منابع خاکی وآبی صورت نگرفته است. علاوه بر آن نبود معیشت پایدار و نا امیدی مردم نسبت به آینده زندگی در روستا، توجیه اهالی هم درپاسداشت این ذخایر ارزشمند تا کنون بی نتیجه وکمرنگ مانده است.

با شروع فعالیت کانون سبز فارس و اجرایی شدن پروژه دنا 2002 در جهت پژوهش و شناسایی دنا و توانمند سازی جوامع محلی با توجه به تلاشهای دلسوزانه و مستمر اعضای محترم این کانون و حضور مداوم در منطقه و بین اهالی روستای خفر و روشنگری و فرهنگ سازی وآگاهی دادن به آنها در جهت شناخت و حفظ حراست منابع و ارائه راهکارهای مناسب نسبت به استفاده از استعداد های بالقوه منطقه، دریچه­ای نو پیش روی مردم ناامید ومحروم این روستا گشود. انقلابی سبز در منطقه و روستای خفر به وقوع پیوست که همراهی صادقانه جوانان علاقه مند در به ثمرنشتن تلاشهای کانون سبز فارس را به همراه داشت.

 

برگزاری جلسات و کارگاههای متعدد در زمینه های زیست محیطی و انجام صعودهای بسیار درجهت شناسایی قلل و مسیرهای موجود و شناسنامه­دارکردن تمام ارتفاعات با پلاک کوبی بر روی آنها در فصول مختلف سال و در شرایط سخت همراه با ممارست و کار بی­وقفه وهدفمند باعث جلب نظر اهالی و ایمان آنها به صداقت و دلسوزی این گروه گردید. ترسیم نقشه دنا و قرار گرفتن در دل بهترین و زیباترین مسیرهای صعود به قلل متعدد مشرف به روستای خفر سیل کوهنوردان و عاشقان طبیعت را به روستا سرازیر نمود.

با تلاش کانون سبز فارس و حمایت آنان گروهی از جوانان علاقه مند به طبیعت و محیط زیست به صورت متمرکز و در قالب تشکلی محلی با نام "سبزیاران دنا "فعالیت خود را در روستا همسو با اهداف کانون آغاز نمود . چاره جوییها و همفکریهای این گروه با کانون سبز در جهت حل معضلات روستا و حضور روزافزون گردشگران چه تفریحی و چه ورزشی جرقه ای شد برای ارائه طرحی در جهت بیشتر کردن حضورگردشگران و استفاده بهینه از آنها در جهت ایجاد منفعت برای روستائیان ، با تلاش کانون سبز فارس نمایندگانی از دستگإههای مختلف دولتی و غیر دولتی همچنین اعضای برنامه عمران سازمان ملل متحد و در راس آنها خانم مهندس دارایی در خفر حضور یافته واز نزدیک محرومیت ساکنین روستا را با وجود این همه ذخایر خدادادی وتهدیدهای جدی زیست محیطی را مشاهده نمودند. پس از آن تلاش در جهت ارائۀ راهکاری مناسب برای حل مشکلات منطقه و ساکنین آن صورت جدی به خود گرفت. حضور پرشور جوانان روستا در کارگاه­های پروژه نویسی که با حمایت قاطع کانون سبز فارس و خانم مهندس دارایی توسط جمعیت اندیشه سبز در شیراز برگزار گردیده بود مقدمات ارائه پروژه­ای همسو با ایده­آلهای محیط زیست جهانی و برنامه عمران سازمان ملل متحد فراهم گرد ید ، با کوشش و ممارست فعا لان زیست محیطی روستا در دو دوره کارگاه شیراز و حمایت حامیان آنان سری سوم کارگاه پروژه نویسی به مدت سه روز با حضور تعداد زیادی از NGO های زیست محیطی از سراسرکشور و کارشناسان ازسازمانهای مختلف و نمایندگانUNDP-SGP و جامعه محلی روستا در خفر دایر و در این دوره طرح مورد نظر با حضور پرشور و همفکری روستائیان تهیه گردید.

 

مشارکت اهالی روستا در هنگام تهیه طرح باعث شد که علاوه بر حضور جمعی مردم و ارائه نظرات و پیشنهادات آنها در تدوین چارچوب اولیه پروژه، دید مردم نیز نسبت به منطقه­ای که در آن زندگی می­کنند تغییر شگرفی پیدا کند.

اثرات آن در برخورد با مسائل زیست محیطی و علاقه مندی به آن و  پیگیری ممتد و عجولانه آنها در اجرایی شدن پروژه قابل توجه و ملموس می باشد . پروژه ای که در نتیجه فعالیت کانون سبز فارس و تلاش بی وقفه فعا لان زیست محیطی روستای خفر تهیه و مراحل نهایی عقد قرارداد آن با برنامه عمران سازماذ ملل متحد طی می نماید سعی دارد با اصل قرار دادن مسئله محیط زیست و حفظ وحراست از تنوع موجود در آن و ایجاد انگیزه در جهت حمایت از ازدیاد نسل آنها و جلوگیری از تخریب منابع، معیشت جدید و پایداری را از طریق فعال نمودن بخش اکوتوریسم در روستا و درآمدزایی از این صنعت نو برای اهالی ساکن در جوار آن فراهم سازد و به تحریک حس حق شناسی از مواهب الهی و پاسداشت آن و فرهنگ سازی و بالا بردن سطح آگاهی عمومی، فشار انسانی را حتی المقدور کم نموده و راه را برای بهره وری بهینه از منابع و پیشرفت فرهنگی اجتماعی و توسعه محلی که توسعه پایدار را به همراه دارد هموار نماید.

توجه به بحث اکوتوریسم در پروژه تهیه شده بدلیل وجود استعداد های متعددی است که تعداد معدودی از آن ذکر گردید .کانون سبز فارس با برگزاری تور دوچرخه سواری کوهستان در حومه دنا یکی دیگر از این استعدادها را برای بیشبرد این هدف با موفقیت آزمایش و به تمام ورزشکاران این رشته معرفی نمود.  

معرفی این جاذبه های ملی - طبیعی و حضور گردشگران ورزشی، تفریحی و علمی در روستای خفر علاوه بر توسعه صنعت گردشگری در کشور، بر توسعه فرهنگی ، اجتماعی مردم نیز سرعت بخشیده، همچنین معیشت جدید پایداری را برای اهالی روستا به ارمغان می­آورد.

 

با تلاش کانون سبز فارس و همیاری صمیمانه اعضای آن گروهی از فعا لان زیست محیطی در منطقه وروستای خفر در جهت بایش و حفظ منطقه دنا منسجم گرد یده و با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری یاسوج تحت عنوان «راهنمایان محلی گردشگری دنا » جهت گذراندن دوره آموزشی عازم این شهرگردیدند. این افراد از تمامی روستاهای حاشیه دنا علاقه مندانی بودند که با گذراندن این دوره به عنوان راهنمایان محلی درکل منطقه مشغول به فعالیت شده و با گسترش این برنامه مشکل اشتغال جوانان نیز مرتفع می­گردد. در روستای خفر نیز با اجرایی شدن پروژه ارائه شده از این راهنمایان به صورت متمرکز استفاده خواهد شد.

از فعالیتهای مثبت و موثر دیگری که کانون سبز فارس در جهت فرهنگ سازی و علاقه­مند نمودن کودکان و نگاه ویژه و پایه ای به آموزش مسائل زیست محیطی به آنان در منطقه دنا انجام داده است جمع­آوری و چاپ کتاب نقاشی بچه­های دنا می باشد. این کتاب حاوی نقاشی کودکانی است که با دیدن خطوط ساده ترسیم شده خود در این کتاب چنان به وجد آمده بودند که بسیاری از آنان تاکنون تعداد زیادی نقاشی با الهام از روستا و محیط اطراف خود تهیه و امیدوارند بار دیگر نماد محرومیت و عشق آنان به طبیعت اطراف خود را در مجموعه ای دیگر ببینند.

 

در پایان از طرف ساکنین منطقه دنا و بالاخص اهالی روستای خفر از اعضای هیات مدیره کانون سبز فارس آقایان بهمن ایزدی، نعمت اله امیریان، شهریار ایزدی، ایرج غاز یانی و ... و همچنین از مدیران و کارکنان و داوطلبین دفتر برنامه عمران سازمان ملل متحد خانمها لاله دارایی، خانم شهر بابکی و تمامی عزیزا نی که در راه یاری رساندن به مردم محروم ساکن در حاشیه دنا و حفظ و حراست از منابع موجود در آن تلاش و کوشش فراوان انجام داده و می­دهند تشکر و قدردانی می­نمایم و نیز مراتب سپاسگزاری خود را از آزادمردی اعلام می­نمایم که صاداقانه ، دلسوزانه و بی­ریا برای اعتلای نام دنا وحفظ و حراست از آن و رفع محرومیت از حاشیه نشینان آن با روحی بلند و شخصیتی بی ریا­، فداکارانه با ایجاد شور و نشاط بین مردم دریچه­ای تازه از امید وخود باوری را روبروی آنها گشود. شخصی که از شروع آشنایی با او به جز نگاه خیرخواهانه در رفع محرومیت و همدردی با مردم محروم و تلاش بی­وقفه در رفع آلام آنها از او چیزی به یاد نداریم. 

آقای بهمن ایزدی، بنده به عنوان عضو کوچکی از جامعه محلی روستای خفر خاضعانه و بی­ریا دستهای مهربان شما را بوسیده و عرض می کنم که دنا با وجود دلسوزانی همچون شما همیشه استوار و دنانشینان سرخوش و امیدوارند. سلام شما را به دنا رساندیم و دنا هم با جوش و خروش رودخانه­ها و آبشارها و سکوت غارهایش، آواز کبک و پرندگان خوش نوایش، بوی خوش عطرگلها و گیاهانش، عظمت و استواری قله هایش جواب سلام شما را داد.

اگر تمام کوهها و قله های دنیا بهمن سخت و سرد و سهمگین و مرگ آور و ترسناک دارند دنای ما بهمنی دلسوز و مهربان و امید بخش دارد که به وجود او مغرور و مفتخریم.

آقای ایزدی از شما متشکریم.

 

سید اسماعیل موسوی

( رئیس هیئت مدیره کانون سبز یاران دنا )

نوشته شده توسط در 2:19 | | لینک به این مطلب
جمعه هجدهم خرداد 1386
قطعه دنا

 

دنا

 

 

دنا سرزمین جاودانگی هاست و آشیانه سیمرغ

دستانمان را می گیرد و ما را در آغوش خویش می فشرد.

                                                                                                                                                                                                         

نفسهایش

نسیم آسا از فراز قله­ها می­وزد و جانمان را تازه می­کند.

 

و اشکهایش

در چشمه ها و رودها پاهای خسته و غبارآلودمان را می شوید.

 

اندوه مان را در آغوشش،  فرو می­ریزیم و جوهر زندگی را که شادی است.

در بوسه هایی که بر پیکرش می­زنیم، می­چشیم.

پاهای مصمما ن بر سنگریزه هایش، پستی ها و بلندی های زمین را تجربه می کند و بلندای

 ستبرش، معنای انسان ماندن را می آموزد.

 

دنا، مادری است با هفتاد میلیون سال عمر، که همه عمر های ما در برابرش، فقط یک لحظه

 است و چه شگفت است رودرویی و برابری این یک لحظه با آن جاودانگی، چه کسی است

 که از این دیدار، نلرزد و به خود نیاید و درنیابد که:

 دنا، سرزمین موعود است

 

دنا خود ماست.

(بهمن ایزدی)

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 11:27 | | لینک به این مطلب
جمعه هجدهم خرداد 1386
قطعه ستاره دریایی

ستاره دریایی

 

در روزگاران قدیم

مردی بود حکیم،

که هر روز برای نوشتن به کنار دریا می رفت،

و پیش از شروع کار در امتداد ساحل قدم می زد

روزی از روزها

همچنانکه به راه رفتن و نظاره مشغول بود

در دوردست ها

کسی را دید که دست افشان، حالتی از سماع داشت،

خرسند شد

چراکه بنده ای را می دید که شکر صبحگاهان به جای می­آورد

پس به شتاب راه سوی او گرفت

چون نزدیک تر شد

دریافت که مردی جوان است و آنچه می­کند رقص و سماع نیست

بلکه خم می شود، چیزی از زمین  برمی دارد

و به آرامی به درون آب پرتاب می­کند

چون نزدیک تر شد پرسید

ای مرد جوان به چه کاری مشغولی؟

مرد جوان ایستاد، نگاهی کرد و گفت :

ستاره های دریا یی را دوباره به آب می سپارم

حکیم پرسش خود را درست کرد

چرا ستاره های دریا یی را دوباره به آب برمی­گردانی؟

مرد جوان گفت، چون مد فرونشسته و تابش تند آفتاب

مرگ ستاره های دریا یی را در پی دارد

حکیم گفت، اما مرد جوان تو می­دانی که در کنار این ساحل بلند

صدها هزار ستاره دریا یی بیرون از آب افتاده­اند

عمل تو در این میان چه تاثیری بر جای می­گذارد؟

مرد جوان که به آرامی گوش فرا داده بود

باز خم شد، ستاره ای دیگر برداشت

آن را به آب سپرد و گفت

بر حیات این ستاره تاثیرخواهد داشت

*****************************

در درون هر آدمیزاده ودیعه­ای نادر نهفته است

ودیعه­ای که توان تاثیرگذاری او را متمایز می­کند

و اگر از وجود آن باخبر شویم

با چنین اشرافی

می­توانیم بر شکل­گیری آینده تاثیر بگذا ریم

آنچه باید انجام دهیم

یافتن ستاره های درونمان است

با بازگردانیدن آنان به جهان

خردمندانه و نیکو

برکت وجود ما

جهان را آباد خواهد ساخت.

(بهمن ایزدی)

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 11:25 | | لینک به این مطلب
جمعه هجدهم خرداد 1386
پروژه دنا و سال 2002

 

فهرست مطالب

 

  • مقدمه
  • معرفی اجمالی منطقه دنا
  • دلایل اجرای طرح تحقیقاتی، پژوهش و شنا سایی منطقه و قلل دنا
  • گزارش اجمالی اجرای طرح پژوهش و شنا سایی منطقه مرتفع دنا به منظور تهیه اولین نقشه جامع و کامل رشته کوه دنا
  • مطالعات و فعا لیتهای میدانی
  • گزارش اجمالی برگزاری کارگاههای توانمند سازی بومیان منطقه دنا با همکاری UNDP GEF/SGP
  • محور فعالیتهای انجام شده
  • دستاوردهای طرح
  •  چشم انداز پایداری پروژه

 

مقدمه:

اگرادعا کنیم که بستر و جان مایه تمامی هنرها، طبیعت است، سخنی دور از واقعیت نگفته­ایم. چرا که دیدن یک گل، شنیدن صدای یک آبشار، ترنم حرکت یک جویبار و سایه یک درخت می­تواند برای هنرمند دست­ مایۀ بوجود آوردن یک اثر ارزنده، یک تابلوی نقاشی بی نظیر، یک غزل دلچسب و یک موسیقی روح نواز و بطور خلاصه بیان یک نیاز باشد...

لذا بهره­وری اصولی و متنا­سب با حفظ ارزشهای محیط زیست، از مواهب طبیعی و زیبایی­های طبیعت،  می­تواند یکی از مهمترین ارتباطات سالمی باشد که انسان امروزی برای رفع نیاز خویش به آنها محتاج است. با عنایت به چنین نیازی، ضروری است که جامعه بشری تلاش خویش را برای شناخت بیشتر محیط زیست و طبیعت، افزایش دهد تا در سایه آگاهی و شعور اجتماعی به اهمیت والای ارزشهای طبیعی و زیست محیطی پی­ببرد و در این صورت است که اقدامات و مشارکتهای مردمی برای حفظ و نگهداری زیست بوم تشدید می­گردد.  پر واضح است که حمایتهای سازمانهای بین المللی و دولت بر اساس برنامه­ریزی­های صحیح می­تواند نقش مهمی در ارتقاء سطح فرهنگی مردم و گسترش اهداف تشکلهای غیردولتی نظیر کانون سبز را فراهم آورد.

به منظور دستیابی به اهداف فوق و معرفی رشته کوه دنا جهت ایجاد بسترهای مشارکت مدار، در راستای اهمیت حفظ مناطق طبیعی دنا، کانون سبز فارس اقدام به اجرای طرح پژوهش و شناسایی منطقه دنا و متعاقب آن چاپ اولین نقشه جامع و کامل دنا نمود و با برگزاری کارگاههای آموزشی توانمند سازی جوامع محلی کوهپایه­نشین منطقه دنا، ضمن ارائه طرح ایجاد اشتغال جایگزین برای بومیان، آنان را به پایش و حفظ منطقه دنا آشنا نمود.

 

معرفی اجمالی منطقه دنا:

بر اساس اجرای طرح تحقیقاتی کانون سبز و دست یافتن به آخرین اطلاعات مربوط به اکوسیستم  منطقۀ دنا، رشته کوه دنا به طول هشتاد کیلومتر در جنوب ایران قرار دارد و از شرق به استان فارس، غرب به استان چهار محال و بختیاری، از جنوب به استان کهکیلویه و بویر احمد و از شمال به استان اصفهان محدود می شود. بلند ترین قله آن به ارتفاع ۴۴۳۵ متر از سطح دریا به نام قاش مستان (بیژن 3) می­باشد. کوهستان دنا بلند ترین نقطه در رشته کوه زا­گرس می­باشد. رشته کوه دنا درموقعیت جغرافیایی ۱۵/۳۱ ـ ۵۲/۳۰ عرض شمالی و ۳۶/۵۱ ـ ۰۹/۱  طول شرقی قرار دارد و دارای ۴۷ قله با ارتفاع بالاتر از ۴000 متر از سطح دریا می باشد که به پشت بام جنوب ایران معروف است.

بدلیل مرتفع بودن رشته کوه دنا، استپیهای ارتفاعات مختلف آن متنوع می­باشد و بدین لحاظ وجود مراتع سرسبز در کوهپایه ها، زیبایی و شکوه خاصی به برف چالها و یخچالهای دائمی دنا می­دهد. همین امر از طرف دیگر موجب شده تا یخچالهای ماندگاری مانند قاش مستان، بزکش، زندان،  پی دنی، کالا دون، آب اسپید، کرسمی، کیخسرو، پازن پیر در همه ایام سال باقی بمانند و در طول بهار و تابستان، برف آبهایخویش را کریمانه به دشتهای پادنا و بویر احمد سرازیر نمایند وآن مناطق را به یکی از سرسبزترین و پربهره­ ترین مراکز تولید میوه کشور درآورند.  یخچالهای شگفت انگیز مزبور از ویژگیهای والایی جهت معرفی به صنعت گردشگری و ارائه به کوهنوردان داخلی و خارجی جهت اجرای برنامه های سیاحتی و ورزشی برخوردار می­اشند.

چشمه­های مختلف دنا نیز ضمن زیبا یی وصف ناپذیری که دارند از چنان آب گوارا یی برخوردار هستند که یکی از منابع مهم آب شرب انسانی استا نهای همجوار به شمار می­روند و از جمله می­توان به چشمه چکنم، چشمه میشی، چشمه گاودانه، چشمه کهگل، چشمه گنجه­ای و چشمه نقل اشاره نمود. وجود غارهای متعدد با ویژگیهای منحصر به فرد دارای ارزش های فراوانی است که می تواند، جهت مطالعه مجامع علمی و صنعت اکوتوریسم و جامعۀ ورزشی بین المللی مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

قابل ذکر است که جبهه جنوبی رشته کوه دنا به طوری متصل به دیواره است که این دیواره ها  و  صخره­ها تا خط الراس اصلی به ارتفاع ۴۰۰۰ متر ادامه می­یابد. رشته کوه دنا محل مناسبی برای چرای وحوش منطقه مانند کل و بز و قوچ و میش می­باشد. به دلیل مرتفع بودن آن، مکان امنی برای وحوش منطقه بالاخص برای تابستان گذرانی آنان به شمار می­رود.

خوشبختانه قریب به دوازده سال است که برنامه های حفاظت از گونه­های گیاهی و جانوری و نگهداری بیشتر تنوع زیستی موجود در منطقه دنا و پایش اکوسیستم مرتفع آن در حوزه عملیاتی سازمان حفاظت محیط زیست قرارگرفته است. این منطقه بعنوان مرتفع ترین و وسیع­ترین منطقه استحفاظی تحت مدیریت اداره کل حفاظت محیط زیست استان کهکیلویه و بویر احمد قرار دارد. طی تلاش محیط بان­های دلسوز آن سازمان، شاهد احیاء مجدد تنوع زیستی و پوشش گیاهی منطقه دنا می­باشیم. با نظر به گستردگی منطقه حفاظت شده دنا، انتظار می­رود از طریق سازمانهای دولتی ذیربط برنامه حفاظتی دنا شامل حمایتهای بیشتری گردد.

 

دلایل اجرای طرح تحقیقاتی پژوهش و شنا سایی منطقه و قلل دنا:

1- گستردگی و وسعت زیاد منطقه دنا که در محدوده چهار استان همجوار قرار دارد و دیگر اینکه دارای اکوسیستم بکر و دست نخورده­ای می باشد که ناشناخته باقی مانده بود. 

۲- دور و نامشخص بودن مسیرهای دستیابی به قلل مختلف

3 . عدم وجود اطلاعات دقیق از قلل و مکانهای شاخص و نامشخص بودن تعداد و نام دقیق و ارتفاع قلل.

۴- عدم وجود نقشه جامع منطقه دنا (به لحاظ توپوگرافی منطقه، ارتفاع قلل، نام مکانها و قلل و موقعیت دره ها و یخچالها).

۵- نامشخص بودن مبدأ و راههای اصلی صعود به قلل مختلف.

۶- عدم وجود اطلاعات دقیقی راجع به یخچالهای دائمی دنا.

7- نامشخص بودن مسیرهای صعود بالاخص از روی خط الراس اصلی با ارتفاع حدود ۴۰۰۰ متر.

8-  نبودن اطلاعات کافی راجع به دره ها، دیواره ها، حیات وحش و مناطق بکر که از منظر ارائۀ استعدادهای اکوتوریسم نیز حائز اهمیت می­باشد.

۹- عدم وجود اطلاعات کافی در مورد چشمه ها و آبشارها و بطور کلی حوضه های آبریز و آب خیز منطقه و قلل دنا که از مجموع آنها رودهای عظیمی تشکیل می­گردد.

۱۰- عدم وجود اطلاعات کافی در زمینه علت بروز بحرانهای زیست محیطی در دنا.

به هر تقدیر در طول مدت ده سال گذشته از سال 1376این کانون با تلاش هماهنگ و برنامه­ریزی صحیح در اجرای طرح شناسایی منطقه و قلل دنا با پژوهش و صعود مکرر به خط الراس اصلی و چهل و هفت قله بالای چهار هزار متر، ضمن مشخص نمودن مرتفع ترین قله منطقه موفق گردید به برنامه­های وعده کرده جامه عمل بپوشاند. برای اولین بار در منطقه دنا به موفقیتهای شایانی دست یابد. لازم بذکر است که با توجه به بکربودن منطقه دنا، قبل از اجرای طرح این کانون، حتی در مورد تعداد دقیق قلل دنا هیچ گونه اطلاعات صحیحی وجود نداشت.

با نظر به کارنامه موفق صدر الاشاره که نمونه ای از تلاشهای دلسوزانه جمعی از دوستان و حافظان طبیعت می­باشد و نیز مصمم بودن اعضاء این کانون در طریق تعمیم و گسترش بینش و روشهای زیست محیطی جهت نجات طبیعت از روند تخریب و رسیدن به جامعه­ای سبز و گسترش فضای سبز شهری و حفظ کیفی و کمی آثار ملی استان و کشور و زدودن چهره جامعه شهری از هر نوع آلودگی و تشویق و ترغیب عموم به رعایت اصول بهداشتی حفظ محیط زیست و تعمیم و گسترش ورزش بخصوص در بین جوانان و ایجاد بسترهای مشارکت مدار برای حفظ و پایش منطقه دنا و همچنین استفاده بهینه از استعدادهای اکوتوریسم میهن گرامی، این کانون سعی دارد با کانالیزه نمودن مشارکتهای مردمی و با معاضدت وهمکاری های متقابل بتواند در جهت شنا سایی ومعرفی بهتر پتانسیل های طبیعت کشور بالاخص اکوسیستم کوهستانی رشته کوه ارزشمند زاگرس و شکوفایی بیشتر بخش زیست محیطی، فرهنگی، ورزشی کشور و استان فارس گامهای مؤثرتری بردارد.

 

 

گزارش اجمالی طرح پژوهش و شناسایی منطقه مرتفع دنا به منظور تهیه اولین نقشه جامع کامل رشته کوه دنا: 

کانون سبز بدلیل داشتن پتانسیل لازم و با انگیزۀ شناسایی و معرفی بخش ارزشمندی از طبیعت پهناور ایران که دارای ویژگی­های طبیعی و منحصر بفرد در مرکز رشته کوه زاگرس می­باشد، نسبت به طرز صعود و شناسایی منطقه و قلل مرتفع دنا که از نادرترین میراث­های طبیعی و با ویژگی­های زیبای بی­نظیر و از مفاخر ملی بشمار می رود اقدام نموده و پس از تصویب طرح فوق در مجمع عمومی مربوطه، گامهای مقدماتی جهت برنامه­ریزی و تدوین برنامه­های اجرایی طرح برداشت شد. بالاخص در زمینه بررسی مسیرهای صعود، جمع­آوری وسائل کوهنوردی جمعی و فردی، تهیه امکانات و تجهیزات پیشرفته و مدرن اندازه­گیری ارتفاع قلل و توپوگرافی منطقه، تجهیز و آموزش افراد شرکت­کننده در برنامه­های صعود، تامین بودجه از محل اعتبارات شخصی جهت انجام هزینه­های جاری، اقدام علمی و عملی انجام پذیرفت.

سپس با برگزاری جلسات توجیهی مکرر با مسئولین استان کهکیلویه و بویر احمد و ادارات ذیربط نظیر اداره کل حفاظت محیط زیست، اهمیت انجام تلاش سترگ شناسایی منطقه و قلل دنا بر همگان روشن گردید. کانون سبز با هماهنگی لازم فعا لیتهای سازنده خویش را آغاز نموده و وارد مرحله علمی و فعالیتهای سنگینی گردید، که تاکنون در تاریخ کوهنوردی و تحقیقاتی کشور منحصر بفرد بوده است. تحقیقات مذکور بر روی منطقه مرتفع و صعب العبور دنا که دربرگیرنده تمامی موضوعات مربوط به اندازه­گیری موقعیتهای طبیعی و توپوگرافی منطقه و اهداف جامع زیست محیطی باشد، تا به حال اتفاق نیافتاده بود. بدین لحاظ اولویت انتخاب منطقه مرتفع و همیشه سفید دنا جهت انجام برنامه­های تحقیقاتی، علمی، پژوهشی و فرهنگی در سرلوحه اقدامات علمی کانون سبز قرار گرفت.

 

مطالعات و فعالیتهای میدانی:

- ریشه یابی علت بروز مشکلات

- گزینش روستاهای حائز شرایط

- بررسی نقش سازمانهای غیردولتی، جوامع محلی، ریش سفیدان وسازمانهای دولتی

- برنامه ریزی و تصمیم گیری برای تحقق کارهای آینده 

- بررسی مجدد وضعیت اقلیمی و محلهای برگزاری کارگاههای آموزشی

- بررسی وضعیت اقتصادی و اجتماعی جامعه محلی

- نیاز سنجی جامعه محلی در رابطه با منابع موجود و غیر آن

- شناخت راهکارهای اصولی جهت فعالیت مشارکت مدارجوامع محلی درطریق رفع معضلات اجتماعی و اقتصادی خودشان

- ظرفیت سنجی فکری و فیزیکی جوا مع محلی جهت پایش منطقه دنا

- نظرسنجی جوامع محلی در رابطه با ایجاد معیشت جدید و یا جایگزین در منطقه

- بررسی چگونگی ارتباط جوامع محلی با بخش های دولتی وغیر دولتی

- بررسی تاثیر رشته کوه دنا بر فرهنگ و آداب و سنن کوهپایه نشینان منطقه دنا

- شنا سایی افراد بومی فعال جهت اداره برنامه های پروژه

- شنا سایی روستاییان دارای پتانسیل اجتماعی جهت ایجاد ارتباطات مردمی

 

  گزارش اجمالی برگزاری کارگاهای توانمندسازی بومیان منطقه دنا: 

با نظر به اطلاعات کامل و ارزشمند کانون سبز فارس در طول هفت سال برنامه تحقیقاتی خویش در منطقه دنا و نامگذاری سال ۲۰۰۲ به عنوان سال بین­المللی کوهها بهانه­ای شد تا اطلاعات جمع­آوری شده از اکوسیستم مرتفع منطقه دنا جهت افزایش آگاهی هموطنان و نیز محققین و ملل دیگر در اختیار آنان قرار گیرد. بر همین اساس پروژه دنا در سال ۲۰۰۲ مورد حمایت صندوق کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی سازمان ملل متحد قرار گرفت. این پروژه تحقق موضوعات ذیل را دنبال نمود و به اهداف ارزنده­ای دست یافت. 

- حفظ محیط زیست رشته کوه دنا در خط الراس به طول ۸۰ کیلومتر

- معرفی طبیعت ایران به ویژه طبیعت منحصر به فرد منطقه دنا که دارای ۴۷ قله بالای ۴۰۰۰ متراست.

- افزایش آگاهی مردم و مسئولین نسبت به حفاظت از طبیعت دنا

- ترویج فرهنگ مدیریت و نگهداری و پاس داشت عناصر اصلی حیات یعنی آب، خاک وهوا

 

- شناسایی آبشارها، یخچالهای دائمی، گونه های گیاهی و جانوری

- ارتباط نزدیک و دائمی با افراد محلی و ساکن در حاشیه رشته کوه دنا و در تمامی جبهه های آن

- توانمندسازی مردم محلی از طریق برگزاری کلا سهای آموزشی تا از طریقدست یابی به راهکارهای تامین معیشت جایگزین به پاس داشت محیط زیست خودشان تشویق شوند.

 

- ایجاد کلاسهای آموزشی در ۱۷ روستای مورد نظر در منطقه دنا در جهت پاس داشت رشته کوه دنا و تربیت ۴۰ نفر راهنمای گردشگری طبیعت دنا برای رونق اکوتوریسم منطقه دنا. کانون سبز فارس در طریق اجرای اهداف پروژه نسبت به برپایی کارگاههای آموزشی جوا مع محلی کوهپایه دنا اقدام نمود. کارگاههای مذکور به منطور ارتقاء دانش زیست محیطی زیست مندان کوهپایه دنا در زمینه های زیر برگزار گردید:

۱- معرفی ویژگی­ها و تنوع زیستی دنا

۲- عوامل تهدید و تخریب دنا

۳- شنا سایی مشاغل پایدار در بخش اکوتوریسم

۴- ترغیب و تشویق بومیان در حفاظت از منابع زیستی دنا

۵- فراهم نمودن بستر فعالیت های مشارکت مدار بومیان جهت پایش منطقه دنا و رفع معضلات اجتماعی و زیست محیطی منطقه

۶- ایجاد انگیزه و حساسیت به منظور تشکیل شبکه زیست محیطی بومیان استانهای همجوار با دنا

۷- متشکل نمودن بومیان حول محور فعا لیتهای زیست محیطی و اجتماعی بمنظور حضور فعال آنان در فرآیند برنامه های مشارکتی

8- راه اندازی سایت بین المللی دنا به آدرس:www.dena2002.com

 

بدیهی است استمرار برنامه های آموزشی فوق، جوامع محلی دنا را در جهت نیل به تحقق اهداف توسعه پایدار یاری خواهد داد.

 

 

محورفعالیت های انجام شده:

- دسته بندی اطلاعات جمع­آوری شده منطقه و قلل دنا در طول هفت سال فعالیت تحقیقاتی

- مرتب نمودن اطلاعات جمع­آوری شده راجع به موقعیت جغرافیایی، توپوگرافی و ارتفاعات مختلف اکوسیستم کوهستانی دنا توسط دو تیم کاری و متخصص در شیراز و تهران به مدت دو سال

-  تهیه و تدوین اولین نقشه جامع و کامل راهنمای صعود به رشته کوه دنا و توزیع آن در سطح کشور

- راه اندازی سایت اینترنتی مربوط به معرفی رشته کوه و مناطق دنا که درسطح ملی و بین المللی مورد توجه عموم می باشد به آدرس:  www.dena2002.com

-  برگزاری کارگاههای آموزشی توانمندسازی جوامع محلی در هفده روستای کوهپایه دنا

- انتخاب و آموزش ۴۰ نفر بلد محلی به منظور پایش منطقه دنا و تشکیل کلاسهای آموزشی با همکاری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان کهکیلویه و بویر احمد و استفاده از امکانات دانشگاه یاسوج و اخذ مجوز رسمی برای آنها

  

- ارائه الگوی ارزنده معیشت جایگزین متناسب با شرایط اقلیمی جامعه روستایی و عشایری منطقه دنا

- آموزش علمی و عملی راهنمایان محلی انتخاب شده در زمینه های فنون کوهنوردی و تورگردانی و راهنمایی گروه در محیط های طبیعی توسط کار شناسان کانون سبز فارس

- انجام و استمرار فعا لیتهای فرهنگی و هنری جهت ارتقاء سطح آگاهیهای عمومی برای حضور بیشتر بومیان در طریق حفظ طبیعت 

- تنظیم واجرای برنامه بازدید ۵ روزه حدود ۳۵ نفر از مسئولین سازمان دولتی و بین المللی و اساتید دانشگاه از منطقه کوهستان دنا. شایان ذکر است که دراین بازدید آقای لاینز نماینده مقیم سازمان ملل متحد در ایران و همراهان ایشان و همچنین سرکار خانم مهندس دارائی مسئول دفتر توسعه و عمران سازمان ملل متحد واعضاء کمیته ملی راهبری حضور بسیار فعالی در رسیدن به اهداف کانون سبز فارس داشته اند.

- برنامه ریزی و اجرای اولین صعود سراسری کوهنوردان فارس به تمامی قلل دنا در تابستان سال ۱۳۷۷

- همکاری و انجام فعالیت های مشترک با ارگانهای دولتی در برگزاری اولین صعود زمستانی دربخش وسیعی از قلل دنا در زمستان سال ۱۳۸۲ که زمینه ساز صعود کشوری کوهنوردان اقصی نقاط کشور با حضور فدراسیون کوهنوردی کشور در زمستان سال ۱۳۸۳ به قلل دنا شد.

-  راهنمایی و شرکت در تشکیل سازمانهای غیر دولتی محلی و آموزش اعضاء آنها به منظور توسعه زمینه های عملی حفظ و پایش طبیعت و تعیین اهداف زیست محیطی منطقه و همچنین تشخیص راههای رسیدن به آنها ضمن استفاده از برنامه های عمرانی دوایر دولتی ذیربط و امکانات محلی و همچنین سازمانهای بین المللی.

- برگزاری کارگاههای آموزشی مدیریت مشارکتی جوامع محلی برای فعا لان زیست محیطی روستاهای دنا، که بواسطه آن بومیان منطقه دنا به همراه برخی از سازمانهای غیر دولتی کشور در سه دوره ده روزه با برنامه های آموزشی مدیریت مشارکتی در شیر از و روستای خفر آشنا شدند.

شایان ذکر است کارگاههای فوق با مدیریت جمعیت حامیان اندیشه سبز  و  با حمایت  UNDP/GEF/SGP برگزار شد.

 - برپایی نمایشگاه عکس ویژگی های رشته کوه دنا به مدت یک هفته در سالن نمایش هتل هما شیراز و همچنین برگزاری نمایشگاه عکس در تهران با عنوان دنا، غریب آشنا در تالار هفت پیکر مجموعه فرهنگی هنری نظامی گنجوی

-  درراستای تعمیم فرهنگ صلح و دوستی با طبیعت و بسط آموزشهای زیست محیطی با فرآیند رشد خلاقیت های هنری کودکان، نسبت به جمع­آوری نقاشی دانش آموزان مقاطع دبستان و راهنمایی روستاهای اطراف منطقه دنا، با موضوع محیط زیست و طبیعت، با همکاری مدیران و معلمان آموزش و پرورش مناطق همجوار با دنا اقدام گردید و پیرو آن در سال ۱382 اولین نمایشگاه نقاشی کودکان دنا در شهر بیده دایر گردید، که مورد بازدید اعضاء ... و ریاست برخی از دانشگاه های کشور وتشکلهای زیست محیطی و مسئولین محلی و عموم علاقمندان قرار گرفت.

- چاپ و انتشار کتاب نقاشی بچه های دنا از تصاویر برگزیده شده در نمایشگاه فوق در سال 1383 انجام پذیرفت که طی توزیع آن در منطقه و ارسال به ذینفعان و گروههای هدف در کشور، تأثیرات بسزایی در رشد رفتارهای اخلاقی و فرهنگی کودکان و بومیان منطقه داشته است.

- انجام فعالیتهای مستمر برای جذب حمایتهای دولتی و بین المللی، که طی آن جلسات مکرری بین مسئولین کانون سبز فارس و نماینده اعزامی... انجام شد و همچنین حضور جدی در جلسات بخش دولتی ذیربط برای ایجاد نگرش جدی به اجرای طرح حمایت از رشته کوه زاگرس مرکزی. وجود نقشه جامع دنا و همچنین دلایل توضیحی و توجیهی کارشناسان کانون سبز و از طرفی رویکرد بخش دولتی، منجر به امضاء پروژه بین المللی حفاظت از تنوع زیستی زاگرس درسال 1382 گردید. پروژه زاگرس، طرح مشترک سازمان حفاظت محیط زیست و تسهیلات محیط زیست جهانی ... است و مقرر شد فاز مطالعاتی آن به مدت یک سال انجام شود. این مهم در مدت سه سال تحقق یافت. این پروژه در منطقه زاگرس مرکزی و در رشته کوه دنا درحد فاصل استا نهای فارس، چهارمحال وبختیاری، اصفهان و کهکیلویه و بویراحمد درمحدوده کوهستانی به وسعت 5/2 میلیون هکتار انجام می شود. مهمترین هدف این پروژه حفاظت از تنوع زیستی زاگرس مرکزی با ایجاد زمینه ها و سامان­دهی و بهبود شرایط معیشتی بومیان وکمک به اقتصاد جوامع محلی ساکن در منطقه پروژه می­باشد. بهره برداری پایدار از زمین و منابع، مدیریت مراتع و بهره برداری پایدار از استعداد های اکوتوریسم با مشارکت جوامع محلی از فعا لیتهای پروژه مذکور می­باشد. سند پروژه زاگرس درهفتم تیرماه 1383 توسط معاون امور طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست و نماینده موقت مقیم سازمان ملل متحد در تهران امضاء شد.

- به منظور ایجاد ارتباط های فرهنگی و ورزشی بین بومیان منطقه دنا و گروههای هدف و از طرفی دیگر معرفی استعدادهای طبیعی و ورزشی رشته کوه و منطقه اجتماعی دنا به جامعه ورزشی کشور و بسترسازی فعا لیتهای مشارکت مدار بومیان حول ارائه خدمات به صنعت گردشگری در خردادماه سال 1383 مبادرت به برگزاری بزرگترین برنامه دوچرخه کوهستان در کشور نمودیم. این برنامه با نام (تور دوچرخه کوهستان پیرامون منطقه دنا) آغاز گردید. برنامه های مطالعاتی و میدانی این تور از تابستان سال 83 شروع شد و با برگزاری تور دوچرخه استان فارس به منظور شناسایی مسیرهای اجرای تور دوچرخه کشوری با همکاری کمیته دوچرخه کوهستان استان فارس تلاشها یی صورت پذیرفت که ماحصل آن تدوین طرح برگزاری تور دوچرخه کوهستان کشوری شد.

برنامه مذکور از تدریغ 12 / 3 ۸۴ لغایت 1۶ / 3 /۸۴ با حضور 200 نفر ورزشکار رشته دوچرخه کوهستان از سراسر استانهای کشور انجام گردید. ابتدا پس از حضور ورزشکاران در شهرستان شیراز و شرکت در مراسم باشکوه افتتاحیه، درغروب این روز عازم شهرستان سپیدان در90 کیلومتری شمال غرب شیراز شدند. پس از 3 روز رکاب زدن موفق به پیمودن مسافتی حدود 300 کیلومتر پیرامون رشته کوه دنا شدند.

ورزشکاران که به مناسبت پاسداشت ارزشهای ملی، طبیعی درهفته محیط زیست در این برنامه حضور یافته بودند تحت تاثیر اکوسیستم ارزشمند دنا قرار گرفتند و به اتفاق اذعان داشتند که قبل از ورود به منطقه دنا فکر نمی­کردیم که در کشورمان چنین عوارض طبیعی باشکوهی وجود داشته باشد. از طرف دیگر میهمان نوازی و استقبال بومیان آبادی­های بین مسیر، گروههای هدف را تحت تاثیر ارزشهای اخلاقی قرار داد و همچنین ورزشکاران ضمن ارتباط با فعالان زیست محیطی منطقه دنا، با پتانسیل های گرانقدر انسانی آن سامان آشنا شدند.

دوچرخه سواران پس از عبور از مناطق کوهستانی دنا در استا نهای فارس، اصفهان و چهارمحال و بختیاری، وارد استان کهکیلویه و بویر احمد شدند. پس از رکاب زدن از مناطق جنوب غربی دنا، در آخرین روز برنامه از شهر سی سخت مرکز شهرستان دنا عبور کرده و پس از شرکت درمراسم بسیار صمیمی و پرارزش اختتامیه، عازم شیراز شدند.

 

 

 دستاوردهای طرح:

 افزایش آگاهیهای ملی و بین المللی دررابطه با ارزشهای ملی و طبیعی کشور از طریق راه اندازی سایت اینترنتی به آدرس www.dena2002.com

- ارایه اطلاعات دقیق و جدید در مورد موقعیت جغرافیا یی منطقه در سطح ملی و بین المللی

- ارتقاء تجربه و آگاهی جوامع محلی کوهپایه نشین منطقه دنا

- گسترش نشستهای محاوره­ای و جدی با شرکت روستائیان در موضوعات اجتماعی و زیست محیطی

- ایجاد ارتباط بین بخشهای دولتی، غیر دولتی، دانشگاهیان وسازمانهای بین المللی متاثر از برنامه­های انجام شده پروژه

- معرفی بیشتر سازمانهای غیر دولتی، زیست محیطی به مردم جهت فعا لیتهای زیست محیطی و اجتماعی مشارکت­مدار بین تشکلهای مردمی و دولت وسازمانهای بین المللی، ایجاد تعامل صمیمی تر روستائیان جهت رفع مشکلات موجودشان

- ایجاد نگرش و حمایت جدی بخش دولتی و غیر دولتی جهت آموزش و تربیت راهنمایان گردشگری طبیعت دنا و تحت پوشش قرارگرفتن آنان از طریق آموزش و تربیت اصولی به منظور ایجاد اشتغال جایگزین و پایدار در منطقه که به پایش دنا می­انجامد.

- ایجاد زمینه­های همکاری در راستای معرفی راهنمایان گردشگری منطقه به آژانس های توریستی توسعه بخش دولتی

- بوجود­آمدن زمینه همکاری بین سازمانهای دولتی و غیردولتی و دانشگاه، همچنین سازمانها و مؤسسات بین المللی برای دستیابی به اهداف پروژه

- ظهور خلاقیت های فردی و آگاهیهای عمومی با تلفیق دانش بومیان در اثر آموزشهایانجام شده توسط کانون سبز که منجر به تشکیل کلاسهای مدیریت مشارکت بومیان توسط تشکل غیر دولتی جمعیت حامیان اندیشه سبز با همکاری صندوق تسهیلات محیط زیست جهانی گرد ید.

- تشکیل سازمان غیردولتی کانون سبز یاران دنا در روستای خفرو ایجاد ارتباط تشکل مذکور با جوامع بین­المللی و ارگانهای دولتی ذیربط و همچنین سازمانهای غیردولتی به منظور دستیابی به اهداف زیست­محیطی و اجتماعی

- تشکیل شدن گروههای محلی و فعالان منطقه در ایجاد گسترش فرهنگ حفظ و حراست از ارزشهای ملی منطقه دنا

- ایجاد حساسیتهای عمومی در راستای فراهم شدن آمادگی ذهنی و عملی جوامع ملی و محلی برای پایش منطقه دنا

- فراگیری فعا لیتهای آموزشی بومیان و انتقال تجربیات موفق آنان برای نیل به اهداف اجتماعی و اقتصادی مشترک

- ایجاد راهکار متناسب با شرایط اقلیمی به منظور دستیابی به راهکارهای معیشت جدید در راستای نجات و پاس داشت طبیعت با فرآیند محو فقر اقتصادی و فرهنگی

- بوجود آمدن فضای توسعه فعا لیتهای فرهنگی، هنری و آموزشی در سطح مناطق مورد فعالیت پروژه

- ایجاد انگیزه بیشتر برای بومیان در طریق حفظ هویت و ارزشهای انسانی و ملی منطقه دنا

- افزایش آگاهیهای بین المللی در مورد منابع کشور

- زمینه سازی حضور جوا مع بین المللی نظیر GEF  برای انجام پروژه زاگرس مرکزی با رویکرد حفاظت از تنوع زیستی و بهبود اقتصادی جوامع محلی دنا

- ارتقاء سطح فرهنگ زیست محیطی بومیان که فرایند شناخت منابع خودشان و حفاظت از آن را به همراه داشت

- افزایش آگاهی بومیان در مورد منابع و موهبت های طبیعی در اثر مطالعه اولین نقشۀ منطقه دنا

- معرفی استعدادهای اکوتوریسم

- فراهم نمودن زمینه های معیشت جدید و پایدار

- معرفی استعداد های طبیعی و ورزشی و فرهنگی دنا به گروههای هدف

- ایجاد بسترهای حضور جدی گروههای هدف نظیر ورزشکا ران، کوهنوردان و تو ریسم در منطقه

- ایجاد تعامل و همکاری جوا مع محلی با گروههای هدف

- دریافت لوح تقدیر روز جهانی محو فقر در روز 19/7/1383 ازطرف نماینده مقیم سازمان ملل متحد و ریاست دفتر پروژه­های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی UNDP-GEF-SGP و همچنین ریاست سازمان جوانان ایران بدلیل فعا لیتهای فقرزدا یی و ایجاد معیشت پایدار کانون سبز فارس در منطقه دنا

 

چشم انداز پایداری  پروژه:

۱- حمایت و همکاری مستمر بخشهای دولتی، غیر دولتی و بین المللی از دستاوردهای پروژه 

2- حمایت مستمر کلیه دست اندرکاران بخشهای دولتی، غیر دولتی و بین المللی از پروژه کانون سبز یاران دنا (فعا لان زیست محیطی روستای خفر) که تحت آموزش و شرکت در برنامه های مشارکتی، طی پروژه دنا و سال 2002 ، ظهور نمود. 

۳- طبعاً یکی از عوامل بسیار مهم که می تواند در طریق پایداری پروژه مهم تلقی شود، «اجرای برنامه ارزیابی و ارزشیابی می باشد» که ضمن مستند نمودن پروژه، انتطار دارد مسؤولین سازمان ملل در قالب بیان پروژه­ای که توسط کارشناسان ذیربط و مستقل اجرا می­شود، حمایتهای خویش را معمول دارند تا ماحصل تجربه های نوین پروژه دنا برای تعمیم آن در دیگر مناطق مورد استفاده قرار گیرد. از طرفی نیز عاملی باشد برای پایداری دستا وردهای پروژه دنا و سال 2002.

۴- با نظر به فعا لیتهای فرهنگی، زیست محیطی پروژه دنا که به ایجاد آمادگی های ذهنی و فرهنگی منجر شده است و بر اثر آن بومیان منطقه و فعا لان زیست محیطی، نسبت به تشکیل شبکه زیست محیطی پیرامون منطقه دنا با فرآیند حفظ و حراست از منابع دنا اعلام آمادگی نموده­اند، بنابراین حضور حمایتی و مشارکتی سازمانهای دولتی، غیر دولتی و بین المللی به منظور فراهم نمودن زمینه فعالیت شبکه مذکور می­تواند نقش مهمی برای همکاریهای بین بخشی در رابطه با پایش منابع و رفع مشکلات معیشتی مردم فراهم نماید.

۵- در طول اجرای برنامه تحقیقاتی اکوسیستم کوهستان دنا و همچنین اجرای طرح توانمندسازی جوا مع محلی کوهپایه نشین دنا، همواره مستند سازی پروژه در زمینه تهیه عکس، اسلا ید و فیلم یکی از فعالیتهای جاری گروه بوده است. بنابراین کانون سبز فارس دارای غنی­ترین آرشیو فیلم و عکس منطقه دنا می­باشد که شامل تمامی نکات تکنیکی و فنی است و قابلیت لازم برای ارائه به هموطنان و بخشهای تخصصی و نیز جامع ملل را دارد. لذا برای پایداری دستاوردهای مهم فوق و ارایه اطلاعات موجود برای استفاده کلیه علاقه مندان و معرفی اکوسیستم زا گرس مرکزی، تنوع زیستی و گونه های گیاهی منطقه، لازم می­داند جهت تهیه کتاب «اطلس دنا» و همچنین ارایه فیلم مستند دنا از طریق سازمانهای بین المللی و دانشگاه مورد حمایت جدی قرار گیرد، تا ضمن پاسداشت ارزشهای ملی طبیعی دنا و نیز دستاوردهای پروژه دنا، نسبت به ایجاد انگیزه­های ملی برای پایش منابع دنا و نیز رفع محرومیت و فقر در منطقه مورد توجه جدی واقع شود.

 

(نویسنده: بهمن ایزدی)

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 11:18 | | لینک به این مطلب
سه شنبه پانزدهم خرداد 1386
کانون سبز یاران دنا

کانون سبز یاران دنا- روستای خفر:

 

فعالیت ده ساله کانون سبز فارس (تشکل مردمی و زیست محیطی) از سال 1375 برروی اکوسیستم رشته کوه دنا وفعالیت مشارکت مدار در جهت توانمندسازی جوامع محلی ساکن در حاشیۀ رشته کوه دنا و حمایت صندوق کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی (UNDP/GEF/SGP)، عاملی شد تا فعالان زیست محیطی روستای خفر پادنا با ایجاد تعامل صمیمی جهت رفع معضلات موجود در محل زندگی خودشان اقدام به تلاش نمایند. گروهی محلی در زمان اجرای پروژه دنا و سال ۲۰۰۲ با شرکت در سه دوره کارگاههای توانمندسازی و بخصوص در بخش پروژه نویسی در شیراز و روستای خفر آموزش دیدند.

 

این گروه با شرکت تمام اقشار ساکن روستا و با نظارت مسؤولین GEF، کانون سبز فارس و سایر NGO ها، پروژه­ای تعریف نمودند که در آن ضمن ترسیم درخت مشکلات، راهکارهای بر طرف نمودن آنها را مورد ارزیابی قرار دادند که نهایتا به تصویب رسید.

 

کادر اجرایی با نام «کانون سبز یاران دنا» برای این پروژه با عنوان «پایش منطقه دنا، معرفی استعدادهای گردشگری خفر با فرایند ایجاد معیشت جدید و پایدار»  انتخاب گردید. این گروه با نگاه عمیق به امکانات گردشگری منطقه جهت ایجاد مشاغل جایگزین، کاهش آلودگی و نهایتاً از بین بردن معضل زباله، رعایت بهداشت مردم، کاستن چهره منفور اعتیاد و کم کردن فقر موجود، حفظ ارزشهای ملی و منطقه ای و بهره برداری از اکوتوریسم با دیدگاه توسعه پایدار تمام سعی خود را بکار گیرند و مشارکت تمام اهالی روستا، دست اندرکاران،  ارگانهای دولتی و غیر دولتی ذیربط و سازمانهای بین المللی را درخواست نمایند، تا با اجرای پروژه از دیماه 1384، بعنوان الگوی مناسب برای جوامع محلی حاشیه کوهستانهای ایران بزرگ، زمینه ساز مشاغل مناسب وضعیت مردم منطقه باشد.

 

تلاشهای کانون سبز یاران دنا در قسمت آموزش و پیگیری فعالیتهای میدانی آنها در کنار کانون سبز فارس، مسؤولین GEF، سازمان میراث فرهنگی و جهانگردی، دانشگاه تهران و سایر ارگانها نهایتاً باعت شد تا روستای خفر جزو 22 روستای اول هدف گردشگری در سراسر ایران قرارگیرد و نگاه­ها به این سمت دقیق­تر و جدی­تر تمایل پیدا کند. درفازعملیاتی انتخاب ملی، توجهات ویژه مسئولین GEFبه منطقه خفر باعث شد دو پروژه یکی از طرف «دانشگاه تهران» و دیگری از طرف «انجمن طرح سرزمین پایدار» تعریف شد. اولی با هدف «تدوین چارچوب توسعۀ روستای خفر بانگرش گردشگری روستایی پایدار» درسال 1385 به انجام رسید و دومی باهدف آموزش «کادر اجرایی پروژه پایش دنا با دیدگاه توانمندشدن آنها و رسیدن به راهکاری مناسب و عملی برای جذب، اسکان و هدایت گردشگران از زوایای مختلف» در زمستان1385 تعریف و درحال انجام است.

هر سه پروژه با همکاری مسئول آموزش کانون سبز فارس (آقای امیریان) به عنوان ناظر محلی SGP در منطقه دنا به فعالیت خود ادامه می­دهند.

 

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 14:53 | | لینک به این مطلب
دوشنبه چهاردهم خرداد 1386
پروژه خفر

به نام خدا

 

فعالیت اصلی پروژۀ پایش منطقه دنا

معرفی استعدادهای گردشگری خفر با فرایند ایجاد معیشت جدید و پایدار

 

مسئول پروژه: سید اسماعیل موسوی

 

فصل اول: تاسیس پایگاه گردشگری خفر

1- تهیه مکانی جهت تمرکز گروه اجرایی و ایجاد مرکزی برای ساماندهی گردشگری خفر

2- بکارگیری نیروی انسانی وتجهیز مرکز فوق با تمام امکانات سخت افزاری ونرم افزار.  

 

فصل دوم: ساندهی امکانات گرد شگری

1-   تقاضای و پیگیری احداث پارکینگ  از ارگانهای متولی

2-  شناسایی و تجهیز خانه­های روستایی درجهت امکان استفاده گردشگران

3-  اقدام در ارائه تمام وسایل مورد نیاز گردشگران از قبیل تامین مواد غذایی و تجهیزات کوهنوردی با

     همکاری مغازه داران وتوجیه آنها در مورد کیفیت وسایل مورد نیاز

 

فصل سوم: آمار واطلاعات در مورد حضور گردشگرها در منطقه خفر پادنا

1-  تهیه آمار کلی حضور گردشگردر خفر

2-  تهیه آمار اختصاصی گردشگران با حضورشخص وآمار کوهنوردان، آمار گردشگران خارجی، آمار

      گردشگران علمی و غیره

3-  تهیه آماری از میزان کسب درآمد ازگردشگران وآمار تعداد خانوار درگیر شده در پروژه

4-  تهیه آمار درصد مازاد درآمد بخش اقتصادی روستا (مغازها) از حضورگردشگران

 

 فصل چهارم:  فعا لیتهای تبلیغاتی و توجیهی درجهت جذب گردشگر

 ۱-  تهیه عکس از جاذبه های گردشگری خفردرفصول مختلف سال و تهیه فیلم تبلیغاتی ازویژگیهای آثارملی، طبیعی خفروتوزیع آن به گردشگران وتورگردانهای داخلی وخارجی    

2-  تهیه دفترچه راهنما جهت معرفی جاذبه های طییعی، اجتماعی روستای حفرو تهیه فرهنگ جامعی از تنوع زیستی روستا جهت مراکزآموزشی ودانشگاهی

3-   تهیه ونصب بروشورهای زیست محیطی برروی صندوقهای سیب صادرا تی درزمینه معرفی جاذبه های روستا (سیب مهمترین محصولات  روستای خفرمی­باشد)

4-  به روزنگه داشتن سایت اینترنتی موجود درزمینه معرفی پتانسیل های اجتماعی، طبیعی، فرهنگی و هنری روستا بمنظورمهیا شدن فعا لیتهای زیست محیطی اهالی و نیز بکارگیری امکانات و تجهیزات گردشگری موجود درروستا ومعرفی راهنماهای محلی دنا

5-  با تکیه برچهاربند فوق، تلاش درجهت نیل به اهداف انسانی و رفع فقر و ایجاد معیشت جدیدی درمنطقه پیرو فعالیتهای موثری که کانون سبز فارس دراین زمینه انجام داده است.

6-  برگزاری جشنواره­های زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی فصلی درجهت جذب گردشگر

7-  تبلیغ درخارج از کشور بالاخص کشورهای حوزه خلیج فارس با توجه به حضور تعداد زیادی از اهالی روستای خفردراین کشورها وعلاقه مندی گردشگران این کشورها به حضوردرمناطق خوش آب وهوا در فصول گرم سال

8-  اعزام تیم کوهنوردی به صعودهای سراسری جهت شناساندن روستای خفر به دیگر کوهنوردان کشور

 

فصل پنجم: تعامل با دستگاهای دولتی وغیردولتی مرتبط با پروژه

1-  سازمان محیط زیست: استغاده از تمام مواردی که محیط زیست می تواند با پروژه همکاری کند (استغاده ازمطالب آموزشی،  تهیه کارت محیط بانان افتخاری برای راهنمایان محلی و غیره)

2-  سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ( استفاده از امکانات واختیارات آن سازمان در جهت پیشبرد اهداف پروژه ( تهیه عکس بروشور، پوستر و توزیع  در مکا نهای گردشگری وهتل ها و در گیرکردن سازمان در ساخت استراحتگاه گردشگری وغیره)

3-  سازمان تربیت بدنی: ساماندهی بحت کوهنوردی درروستا ایجاد تیمهای کوهنوردی جهت آموزش آنهاگنجاندن صعودهای متعدد به قلل مشرف به خفردر تقویم سالیانه هیات کوهنوردی استان وکشور -  اعزام تیم کوهنوردی روستا برای صعودهای متعدد به قلل معروف کشور مخصوصاً صعود های سراسری درجهت تبلیغ برای جذب کوهنوردان به روستا

4-  استانداری و مجموعه های آن: تلاش درجهت تخصیص اعتبارات استانی و شهرستانی برای روستا در جهت بهبود وضعیت ر اههای ارتباهی به روستا واز روستا به مکا نهای تفریحی، خرید ماشین حمل زباله، حفرکانال جهت دفع زباله و غیره

 5-  تشکل های زیست محیطی غیردولتی: هم فکر ی وتبادل اطلاعات با گروههای فعال زیست محیطی دیگرنقاط کشوردرجهت اجرای بهتر پروژه

 

فصل ششم :  ارتقاءسطح معلومات و اطلاعات راهنمایان کوهنوردی و روستاییان در مورد جاذبه های اکوتوریست

1-  آموزش راهنمایان گردشگری ( تورگاید) با رویکرد تبدیل آنها به محیط بانان افتخاری وحافظین محیط زیست

2-  آموزش راهنمایان کوهنوردی وتوجه به مبحیط زیست درآموزش آنها

3-  آموزش روستائیان درجهت فرهنگ سازی درمورد جذب گردشگر

4-  برگزاری کارگاهای آموزشی محیط زیست برای روستائیان

5-  برگزاری برنامه های فرهنگی-هنری درزمینه محیط زیست درمدارس و تشویق دانش آموزان برای حفظ منابع طبیعی

6-  برگزاری گردشهای علمی درزمینه زیست محیطی برای دانش آموزان

7-  انتشار مقالات و جزوه های آموزشی واستفاده از مقالات جوانان و دانش­آموز درزمینه های زیست محیطی

8-  برگزاری مسابقات نقاشی، مقا له نویسی و ورزشی بارویکرد مسایل زیست محیطی

9-  گنجاندن آموزش مسائل زیست محیطی در آموزشهای کوهنوردی جوانان روستا

10- آموزش به باغداران جهت استفاده صحیح و به موقع از سموم کشاورزی واستفا ده نکردن بی­مورد و بی اندازه از آنها

11-  ارتباط با ارگانهای دولتی وغیردولتی برای گرفتن مطالب آموزشی درزمینه محیط زیست آنها در جهت آموزش عمومی

 

فصل هفتم: جلوگیری ازتخریب منابع و حفظ وحراست از تنوع زیستی موجود

1-  تدوین روشهای مناسب دفع ودفن زباله وفاضلاب

2-  برگزاری جلسات عمومی برای تشویق روستائیان جهت دفع صحیح زباله وفاضلاب با همکاری شبکه بهداشت شهرستان

3-  پاکسازی مکانهایی که تاکنون بعنوان محل ریختن زباله مورد استفاده قرار می­گرفته با اعلام روزی از سال به عنوا ن روز پاکیزگی ومشارکت مردم دراین کار

4-  ایجاد مکانهایی درمسیر صعود کوهنوردان و گرد شگران جهت ریختن زباله مخصوصا درحاشیه رودخانه ها

5-  شناخت ظرفیت مراتع  و جلوگیری از چرای بی­رویه با تعامل اداره محیط زیست ومنابع طبیعی

6-  بررسی توان مناطق مختلف و مسپرهای موجود درمورد پذپرش گرد شگر در جهت جلوگیری از تخریب منابع توسط گردشگران

7-  آموزش بهره برداران درجهت چگونگی برداشت صحیح از منابع (مثلا آموزش روستانیان درجهت چگونگی بهره برداری از گیاهان دارویی وخوراکی)

 

     چشم اندازها

1-  ایجاد معیشت جدید و پایدار برای نسل کنونی وآینده روستا

2-  معرفی یکی دیگر از مناطق گردشگری کشور در جهت جذب توریست و بالارفتن درآمد ملی  کشور از صنعت توریسم

3-  بسیج عمومی در جهت حفظ محیط زیست منطقه

4-  ترغیب جوانان به زندگی پرشور و نشاط به دور از ناهنجاریهای اجتماعی و کم نمودن معضل اعتیاد

5-  افزایش سطح درآمد روستا ( مغازه ها) با حضور گردشگر

6-  بالا بردن سطح فرهنگی روستا در ارتباط با فرهنگهای دیگر نقاط جهان

7-  معرفی تنوع زیستی گیاهی و جانوری موجود در دنا به تمام دنیا

8-  کم شدن مهاجرت روستاییان

9-  فرهنگ سازی پایه ای با توجه به آموزش دانش آموزان در حمایت از محیط زیست

10-  جلوگیری از آلودگی آبهای جاری سرچشمه گرفته ا ز روستا

11-  شکلگیری الگوی مناسب اکوتوریسم در جهت رونق بخشیدن به آن و اجرای آن در مناطق دیگر

12-  درگیرشدن  جوانان در کارهای  گروهی و مشارکتی و تاثیرات مثبت اجتماعی حاصل از الگوبرداری ازآن درزندگی فردی

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 23:24 | | لینک به این مطلب
دوشنبه چهاردهم خرداد 1386
روستای خفر را بشناسید

به نام خالق زیبایـیها

 

روستای خفرِ پادنا در جنوب غربی استان اصفهان ودر75 کیلومتری شهرستان سمیرم در دامنه رشته­کوه دنا قراردارد، که منطقۀ حفاظت شده ای است به مساحت 93660 هکتار. منطقه پادنا به 3 ناحیه:

- پادنای علیا به مرکزیت بیده

- پادنای وسطی به مرکزیت شهر کُمه

- پادنای سفلی به مرکزیت روستای چهارراه

تقسیم میشود, روستای خفردربخش پادنای وسطی واقع شده.

 

 

ریشه لغوی:

خفربرگرفته از خوریا غور است. غور یا غوری نام قبیله ای یا مردمان اولیه ای می­باشد که در این محل سکونت داشته اند، بعضاً این لغت را برگرفته از«گور یا گبر» می­دانند که خود آئینی، قبل از اسلام را در منطقه معرفی می­نماید. همین نام منطقه­ای در دامنه تل دژ مشرف به روستا وجود دارد که  در سالهای اخیربه باغات سیب تبدیل گردیده است.

  

سابقه تاریخی:

اطلاعات مکتوب و دقیقی از سابقه تاریخی این منطقه دردست نیست. به نظر می­رسد با آثاربرجامانده از دوره هخامنشیان، قلۀ دژ از قبل معروف به دژ سریری بوده است. در اثر کندوکاوهایی که در روستا صورت گرفته، بقایای سیستم لوله کشی سفالی با استفاده از ساروج در محل  اتصالات لوله بدست آمده  که خود گواه فعالیت چشمگیر مردمان آن زمان برای انتقال آب از چشمه می­باشد. همچنین بقایای دو حمام با خشت­های پخته شده وآثار و خط نوشته های میخی برروی  سنگها یافت شده که گواه قدمت این روستا از نظر فرهنگی و معماری بوده است. همچنین در فارسنامه ناصری به دهستان پادنا ومرکزیت خفر اشاره شده است.

درخفر هنوز قلعه­ای به نام تل قلات بر بالای دشت خفر معرفی می­شود که جایگاء دیده­بانی به راه­های ورودی به خفر و محل اطلاع رسانی و برقراری ارتباط باقلعه ای دیگر بنام قلعه زنگی بوده است که هماهنگ با هم ورود متجاوزان به منطقه را با علائم مخصوص از جمله زنگ و آتش به کل منطقه اعلام می­نمودند. بقایای 2 آسیاب به نام آسیابهای قیاسی و آسیاب دهکده هنوز در خفر دیده می­شود.

 

 

ریشه های طایفه ای:

طبق اطلاعات موجود سه طایفه به نامهای گبروغوری وکولی که بخشی ازآنهاآیین زتشت قبل از اسلام را داشته اند دراین منطقه زندگی می کرده اند.

بعد از اسلام و حکومت اعر اب در ایران ریشه اصلی مردم خفر به امامزاده سید محمدکه از نوادگان امام موسی کاظم می باشد برمی گردد. نقل می کنند که همزمان با حضور این امامزاده در خفر طایفه­ای به نام رییس قدرت وقت منطقه را در اختیار داشنه که تحت تاتیر و نفوذ کلا م امامزاده  سید محمد قرار می گیرندو به اسلام گرایش ییدا می کنند، بعد ازاستقرار در خفر وبا ازدواجی که صورت می گیرد از نقاط مختلف کهکیلویه و بویر احمد وبختیاری برای دیدن ایشان به خقر عزیمت می کردند وهمین عامل باعت رونق تبادل فرهنگی وتجارت نیز شده است.هم اکنون آرامگاه امامزادگان سیدمحمد و سید احمد در روستا موجود می باشد که زیارتگاه طوایف مختلف ترک و لر منطقه و مردم شهر های نزدبک می باشد وچشمه ای هم به نام چشمه سبد محمد نبز در روستا وجود د!رد که وجود این زیارتکاه ها در رابطه با توریست مذهبی به افتصاد روستا کمک قابل توجهی می کند.

 

گویش محلی:

مردم روستای خفر دارای گویش لری نزدیک به لهجه فارسی می­باشند وعلت این امر این است که مدتهای مدیدی جزء استان فارس بوده­اند و از نظر اداری مستقیما با شهرستان آباده سروکار داشته­اند ولی بعداً که جزو استان اصفهان قرار گرفته و از نظر اداری با شهرستان های این استان از جمله سمیرم و شهرضا سروکار دارند که همین امردر گویش لری آنها متفاوت از گویش لری استان کهگیلویه و بویراحمد تاثیر بسزابی داشته است.

 

 امرار معاش:

بدلیل واقع شدن این روستا دردامنه طبیعت زیبای رشته کوه دنا، شامل انواع گونه­های گیاهی وجانوری و وجود انواع یخچالهای طبیعی و چشمه­های فراوان و رودخانه­های جاری شده از یخچالهایی که متصل به 14 قله بالای 4000 مترمنطقه می­باشند، باعث شده که ازیک طرف به دامداری و کشاورزی و از طرف دیگر به شکار گونه های موجود بپردازند. در دهۀ اخیربدلیل حفاظت منطقه توسط سازمان حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویراحمد،باغداری ازجمله باغات سیب و صادرات آن جایگزین کشاورزی و دامداری شده است. بخشی از مردان  روستا نیز برای کسب درآمد و امرار معاش خانواده مجبور به ترک خفر و مهاجرت به کشورهای حوزه خلیج فارس و شهرستانهای استان های مجاور شده­اند. امر مهاجرت با وجود درآمدزایی اثرات سوء و ناگواری بدلیل عدم حضورسرپرست خانواده بر وضعیت روحی و روانی خاتواده­ها و روحیه حاکم بر روستای خفر با وجود آن همه جاذبه­ها و آب و هوای خوب نموده است.

 

 

جاذبه های گردشگری:

این روستا بدلیل قرار گرفتن در دامنه 14 قله بالای 4000 متر، از جمله بلندترین قله دنا یعنی قاش مستان(بیژن3) با 4435 متر وداشتن غاریخ، غار کیخسرو،  آبشارها، چشمه های متعدد و رودخانه­های جاری شده از یخچالها، دارای آب و هوای کوهستانی است وهمچنین چشم­اندازهای بدیع وزیبایی راعرضه می­کند. بخش عظیمی ازرودخانه های ماربر و کارون اصلی از اینجا تامین می شوند.

 

 

این منطقۀ حفاظت شده؛ با داشتن گونه­های متنوع گیاهی ودارویی زیر مجموعه مهمی از 1200 گونه گیاهی است و همچنین محل زیست انواع گونه­های جانوری وپرندگان بی نظیر نیز می­باشد. مانند : کل و بز، خرس قهوه ای، خوک وحشی(گراز)، پلنگ، انواع گربه، شاهین، بحری، دلیجه، انواع عقاب، کبک دری، انواع کلاغ، تیهو، انواع جغد و پرندگان مهاجر همچنین انواع خزندگان مانند: افعی (گرزه مار)،  مار جعفری،  مار پلنگی،  شترمار،و لاکپشت و غیره

 

 

 کوهستان دنا از زمان اجرای رسمی حفاظت منطقه ( سال 1370)، جای امن ومناسبی برای سکونت گونه­های فوق شده است.  این منطقه بدلیل ویژگیهای فوق مورد علاقه کوهنوردان، اسکی بازان، طبیعت گردان، محققان رشته های مختلف زیست شناسی، محیط زیست، اکوتوریسم وبطورمشخص محافل علمی و دانشگاهی قرار گرفته است. اما با توجه به همۀ این ارزشهای ملی وبین المللی، این منطقه از داشتن پاسگاه محیط­ بانی زیر نظر سازمان حفاظت از محیط زیست کهگیلویه و بویر احمد محروم می­باشد. (شایان ذکر است زمین این پاسگاه درمحل گل­کون در فروردین 1386 توسط دهیاری، شورای روستا و کانون سبزفارس و کانون سبز یاران دنا تعیین، صورتجلسه و تحویل مسئولین سازمان مربوطه گردیده است.)

 

فعایتهای پژوهشی انجام شده توسط کانون سبزفارس با مشارکت  SGP(صندوق کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی) و سایر ارگانهای متولی، این روستا را با داشتن پتانسیلهای طبیعی فوق، جزو22 روستای اول هدف گردشگری در سال 1385 در سطح ایران قرار داده است.

 

 خفر؛ تالیف کتاب:

اولین کتابی که در مورد این دیار به رشته تحریر درآمده کتاب «دو گنبد سبز» می­باشد که به قلم اولین دکتر این روستا جناب آقای دکتر مصطفی شهرام در سال 1352 به چاپ رسیده است. این کتاب صرفاً امامزاده سلطان سید محمد که در روستا مدفون است را مورد تحقیق و تفحص قرار داده است.

 

 خفر؛  امامزاده سلطان سید محمد ابن سید احمد:

روستای خفر پذیرای دو امامزاده می­باشد و سادات این دیار خود را منتسب به این امامزاده (سلطان سید محمد) می­دانند. اما خود امامزاده و طرح شناسایی آن وسادات روستای خفر حدود یک سال است که زیر نظر مرکز ایران شناسی قرار گرفته است. آنچه از شجره­نامه سادات روستا بدست آمده این دو بزرگوار از نوادگان امام هفتم شیعیان می­باشند.

 

 

...ای عاشقان ای صالـحان                           بـا او رویـــد تا بیـکــران

بـاریـتعــــالـی یــارتـان                            با «احمد» است همراهتان...

(سیداله کرم موسوی)

 

خفر؛ در عرصه دلاوری:

روستای خفر در منطقه پادنا بیشترین شهید را تقدیم میهن نموده است. تعداد شهدایش بالغ بر 5 2 نفر می­باشد و در حال حاضر بالغ بر 400 خانوار جمعیت دارد. خفر در ایام گذشته به روستای «هزار خانوار» معروف بوده است.

 

 

خفر؛ در عرصۀ سیاست:

سید باقر موسوی نماینده شهرستان یاسوج در دوره پنجم و ششم شورای اسلامی و حاج سید کرامت اله عمادی نماینده شهرستان سمیرم در دوره ششم دو رجل سیاسی روستای خفر می­باشند.

 

 خفر؛ ساکنین و اهالی آن:

ساکنین و اهالی روستای خفر را به 3 قسم می­توان تقسیم کرد:

- ساکنین اصلی روستا: ساکنین اصلی روستا که به آنها «اولاد رییس» گفته می­شود که با ورود امامزاده به این مکان از کیش خویش دست برداشته و دل در گرو مهر سید محمد نهاده و وی را مورد تکریم خویش قرار داده اند، امروز جمعیت اقلیت و کمی در روستا محسوب می شوند.

- سادات روستا: سادات روستای خفر از نوادگان امامزاده سید محمداند و شجره نامه آنها نسبتشان را به امام هفتم شیعیان منتهی می­نماید، سادات جمعیت غا لب روستا می­باشند که خود آنها دارای طایفه و شعبه­های مختلف هستند.

 - مهاجرین غیر بومی روستا: مهاجرینی که به روستای خفر عزیمت نموده­اند، امروزه با نام های مختلف از دیگر اهالی قابل تشخیص هستند.

 45 طایفه و قوم منتسب به خفر تا کنون شناخته شده اند.

 

خفر؛ راه های درآمد و شغل ساکنین آن:

با توجه به شرایط ویژه جغرافیایی این روستا که با کمبود زمین زراعی و رشد روزافزون جمعیت و کمبود زمین و سرمایه برای احداث کارخانه یا واحد صنعتی یا کارگاه های صنایع دستی مواجه بوده و بدلیل طولانی بودن زمستان و بارش زیاد برف (حدودأ6 ماه از سال) شغل و درآمد مردم روستا از قدیم الایام به دو بخش تقسیم می شده است:

الف) کشاورزی که قبل از انقلاب اسلا می منحصر به کشت گندم و جو بوده و پس از آن با توجه به حمایت جامعه محلی از طرف دولت، باغداری در روستا رونق گرفته و سیب مرغوب و صادراتی محصول این دیار گشته است.

 ب) روی آوردن مردان و نیروی کار به سوی مناطق جنوبی کشور که ناخودآگاه آنها را به کشورهای خلیج فارس بالاخص کویت کشانیده است و در حال حاضر این دو منبع راه های درآمد روستا می باشند.

 

 خفر؛ مهاجرت به شهرهای شیراز، یاسوج، شهرضا، اصفهان و...

ازعمده ترین دلایل مهاجرت می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1 -  شرایط نامساعد اقلیمی و ارتباطی مخصوصا در فصل زمستان

2- عدم وجود مراکز خدماتی و بهداشتی منظم و کارآمد در روستا

3 - عدم وجود دبیرستان برای ادامه تحصیل

4 - عدم وجود مرا کزی برای اشتغال جوانان و نبود زمینه های لازم جهت کسب درآمد

5 - رشد جمعیت روستا

6 - عدم وجود هنرستان صنایع دستی و کشاورزی بخصوص برای دختران

 

 

  آداب ورسوم مذهبی:

از میان آداب مذهبی می­توان مراسم عید فطر و مراسم عزاداری ماه محرم نیم نگاهی داشت. مردم روستا ماه رمضان را به بندگی و عبادت خداوند مشغول بوده و در روز عید فطر خود را ملزم به سنتهای اسلامی می­دانند. در این روز به دید و بازدید فامیل و صله رحم و پرداخت فطریه و تبریک عید می­پردازند.

اما در ماه محرم شور و حال خاصی در روستا حکمرانی می­کند. مراسم این ماه از قدیم الایام مورد توجه و عنایت خاص این دیار بوده است و طبق آداب خاصی برگزار می­شده است. عزاداری از ابتدای  ماه  محرم و شب ها در حسینیه ها شروع می­شود، هر فامیل و طایفه ای محل خاصی در روستا دارد، سبک و نوع عزاداری سوغات مردان کار است که بر اثر مهاجرت به شهرهای جنوبی باالاخص بوشهر تاثیر پذیرفته و مطابق با فرهنگ آنها گشته است البته بدون سنج و دمام. صفهای سینه زنی شور و حال خاصی دارد، افراد با سن های مختلف در قسمت های خاص صف سینه می زنند، بزرگان روستا قسمت جلو صف را هدایت می کنند، دست چپ به شانه کناردستی و دست راست را به سینه می­زنند و به صورت دایره در خلاف عقربه ساعت می­چرخند. زنان روستا بر روی پشت بام ها یا در طبقه دوم حسینیه ها همراه مردان مشغول عزاداری می­شوند.

صبح روز دهم همه هیئت ها در کنار امامزاده جمع و تا امامزاده دیگر که گلزار شهدا نیز می­باشد مشغول عزاداری می­شوند. ظهر عاشورا که فرا می­رسد به قول اهالی قتل شکسته می­شود و اتمام عزاداری اعلام می­گردد. شب عاشورا، شب شام غریبان شور و حال دیگری در روستا بر پا می­شود و دسته های کوچک با در دست داشتن شمع از این حسینیه به حسینیه دیگر و سپس به امامزاده رفته و عزاداری رسماً پایان می­پذیرد. در ماه محرم و صفر مراسمی چون عروسی و شادی نزد مردم روستا مورد انزجار می­باشد

.

 

 

 فرهنگ بومی و محلی:

اما از میان فرهنگ بومی و محلی می­توان نظاره گر مراسم عروسی این دیار بود(در حال حاضر عروسی ها در این دیار شکل نوین به خود گرفته است). پس از معرفی عروس که معمولا از فامیل های نزدیک مورد پسند واقع می­شده، یک نفر از خانواده داماد بطور سری به خانه عروس می­رود و به آنها اطلاع داده و این مرحله را قاصد دزدکی می­نامیدند.

 

پس از اطمینان از جواب قطعی نوبت به مرحله شرطی برون (نشان برون) می­رسد، داماد و فامیل­های نزدیکش به خانه عروس رفته و انگشتری از طرف داماد به رسم نامزدی و هدایایی از طرف خانواده و فامیل داماد به عروس داده می­شود.

 

پامهرنویسون ( کاغذ نویسان): با همکاری بزرگان فامیل مقدار مهریه و باشلوق در خانه عروس معین می­گردد. (باشلوق:  مبلغ پول یا مالی است(مانند:برنج، گوسفند، قند، چای، سیگارو... ) که پدرعروس از پدر داماد جهت خرج عروسی می­گیرد.)

 

لباس بُرون:  پارچه­های مورد نظر در خانه داماد به اهل فامیل داده می­شد و هر خانواده یک قطعه از لباس عروس را می­دوختند، سپس لباس عروس را همراه با شیرینی و هدایای دیگر به دست فرد خاصی می­دادند و با جشن و پایکوبی به خانه عروس می­بردند، همچنین مقداری پارچه و لباس از طرف خانه داماد به خانواده عروس داده می­شد.

 

آب گُل برون: خانواده عروس کاسه ای از آب گل و آینه و لنگ و عطر و مقداری پول ریز به همراه مغز بادام و پسته و شیرینی ومیوه در سینی های مسی به خانه داماد می­بردند، این در حالی بود که داماد از حمام خارج و توسط پیرایشگر اصلاح می­شد. بعد از اصلاح که با آب گُل به اتمام می رسید، لنگی که به گردن داماد بود از طرف فامیل های نزدیک پر از پول می­شد، این پول به اضافه لباس قبلی داماد به پیرایشگر می­رسید، بعد از آن داماد را به زیارت امامزاده واقع در روستا می­بردند.

 

سرتراشون: یک روز قبل از مراسم عروسی 20 الی 30 سینی پر از شیرینی و قند و مغزگردو و بادام و میوه­های سردرختی و چند سینی پر از پول خرد و گز و غیره از طرف خانه عروس به سمت خانه داماد حمل می­شد، در زمان حرکت با هلهله و شادی و با صدای بلند فریاد کشیده می­شد (با صدای: شپوش، خونه عروس اودون) و به دنبال آن جهازیه و وسایل زندگی به خانه داماد حمل می­شد.

 

حنابندون:  شب عروسی سطلی از حنا از طرف خانه داماد به خانه عروس برده می­شد، همچنین شب در خانه عروس، حنا به دست عروس و داماد و بقیه فامیل بسته می­شد، این مراسم نزد فامیل مورد احترام می­باشد.

 

روزعروسی: در خانه داماد با آوردن ساز و نقاره که به دنبال آن مراسم دستمال بازی و ترکه بازی و رقص کردی ادامه می­یافت، معمولاً افراد طبقه مرفه در طول یک هفته مراسم شادی به همراه ساز و نقاره بر پا می­کردند. در خانه عروس قسمت زن ها مراسم پرشور و گرمی برپا می­شد ولی مجموعاً مراسم خانه داماد پرشورتر بود.

در پایان مراسم از طرف خانه داماد جهت آوردن عروس به سمت خانه داماد روانه می­شدند و بزرگ فامیل از 2 طرف برای انتقال عروس به­ خانه داماد دست به کار می­شدند. سپس دستمال قرمزی (لاکی) که از جنس دستمال یزدی مرغوب است بر سر عروس و چادر دیگری بر روی آن می­انداختند. دستمال سفیدی (رشمه) به دورگردن اسب بسته می شود و عروس سوار بر اسب به خانه داماد روانه می­گردید. در خانه داماد، عروس را می بایست داماد پیاده نماید و معمولاً با دست دست کردن داماد و قدم پس و پیش نهادن همراه بود.

 

مراسم بِردادن: مراسم بِردادن در طول مراسم عروسی برپابود و توسط فردی معین در خانه عروس و همچنین در خانه داماد برگزار می­شد، وی مسئول جمع­آوری هدایای نقدی میهمانان می­بود و هر میهمانی مبلغی وجه نقد به عنوان هدیه به داماد یا عروس تقدیم می­نمود (نام و مبلغ نیز ثبت می­گردید).

 

فردای روزعروسی: از طرف خانه عروس حلوا و کباب و مقداری پول به خانه داماد برده می­شد، سپس اعضاء فامیل عروس و داماد جهت تبریک به حجله داماد رفته و مقداری پول به رسم هدیه به آنها می­دادند و از طرف عروس و داماد دستمال و دستگیره محلی به آنها داده می­شد.

 

مراسم واخنون: عروس مدت 3 روز الی  یک هفته در خانه داماد می­ماند، سپس خانواده عروس خانواده داماد و فامیل های نزدیک را به میهمانی و صرف شام دعوت می­نمایند. در پایان هدیه ای از طرف پدر عروس به عروس داده می­شد.

 

اجرای بخشی هایی از این مراسم سنتی و ارزشمند هنوز پا بر جا است. 



 

خفر؛ وضعیت تحصیل و آموزش و پرورش:

 

با توجه به اینکه خفر از قدیمی­ترین و پرجمعیت­ترین روستاهای پادنا از بدو پیدایش جوامع محلی در حاشیه رشته کوه دنا بحساب می­آید و درک بازه زمانی به هزار خانوار معروف بوده است لذا جزو اولین روستاهای منطقۀ پادنا می­باشد که آموزش و پرورش در آن ریشه دوانیده، ولی بعلت عدم توجه مسئولین و ارگانهای متولی وقت، در مورد ایجاد اشتغال ازطریق تاسیس کارگاه­های صنعتی در منطقه و صنایع تکمیلی در رابطه با نوع کشت و نوع دامداری و بی توجهی به صنعت اکوتوریسم و عدم تاسیس هنرستانهای مختلف بخصوص در مورد صنایع تکمیلی، کشاورزی، دستی و غیره، مدارسی که تا سطح دبیرستان نیز گسترش پیدا کرده بود در سالهای اخیر بدلیل موارد ذکر شده و کوچ و مهاجرت اکثریت اهالی روستا باعث شده که بدنبا ل آن ساختمان مدارس نیز به مخروبه تدبیل شود. با این حال در سال 1385 بعد از گذشت چند سال و به سبب فعالیت قشر تحصیل کرده، مردم محلی و پیگریهای کانون سبز فارس و کانون  سبز یاران دنا، کلاس اول دبیرستان برای دختران تاسیس گردیده است. این اتفاق بارقه امید را دردل بخشی از جوانان روستا روشن نموده، که با ادامه تحصیل به افق دید بهتر و روشنتری فکر کنند.

خوشبختانه با حضور مداوم و حاصل یک دهه فعالیت مستمر کانون سبز فارس در منطقه دنا و با مشارکت با بخش محیط زیست سازمان ملل (UNDP/GEF/SGP)  در منطقه و شکلگیری پروژه در روستای خفر که با مدیریت و مشارکت جوانان تحصیل کرده روستا و جامعه محلی تعریف شده، تشکل زیست محیطی کانون سبز یا ران دنا در کنار کانون سبز فارس و کارشناسان متعهد و دلسوز  SGP  دنبال بسترسازی رونق اکوتوریسم از طریق فرهنگ سازی و مشارکت با ارگانهای دولتی در صدد ایجاد مشاغل جایگزین از طریق حفظ محیط زیست، بهره­برداری بهینه از آن و گسترش آموزش و پرورش در منطقه پرداخته است.

 

با مشارکت اکثریت جامعه و با توجه به اصل مهم و اساسی آموزش در زمینه­های مختلف، می­توان امیدوار بود که بارقه های امید ایجاد شده تداوم پیدا کند و افق دید این نوید را بدهد، که خفر درآینده منطقه­ای پاک، عاری از آلاینده ها، دارای مشاغل مناسب اقلیم منطقه و دارای مقاطع تحصیلی مختلف، پیشرفته و هنرستان های مورد نیاز باشد و با بسترسازی­های مناسب، جوانان روستا به دور از پدیده شوم اعتیاد و فقر از طریق تحصیل و در کنار احیای صنایع دستی منطقه به امنیت شغلی دست پیدا کنند و باعت رونق اقتصادی و اجتماعی روستای خفر در وهله اول و نهایتاً به عنوان الگوی مناسب اکوتوریسم در منطقه و مملکت عزیز مان ایران معرفی شوند.

 

منابع و ماخذ :

  1. ویژه­نامه روزهای روستا

  2. اداره منابع طبیعی سمیرم

  3. دست نوشته ها ی خطی توسط اها لی روستا

  4. حاج احمد موسوی متولد1313 عضو فعال کانون سبز یاران و سراینده شعر دنا

  5. سید اصغر موسوی فعا ل فرهنگی

 

نوشته شده توسط نعمت اله امیریان در 18:11 | | لینک به این مطلب