بنام خالق زیباییها

قوانین کوهستان:

1- کوهستان مکانی است آرام وآرام بخش، با فریاد وهمهمه سکوت کوهستان را بر هم نزنیم.

2- بر هم زدن سکوت کوهستان، یعنی بر هم زدن آرامش کلیه موجودات در اکوسیستم کوهستانی.

3-  در مناطق یخچالی و بهمن گیر(بخصوص در فصل زمستان) 20 درصد سکوت برای بهم نخوردن آرامش کوهستان  و 80 درصد دیگر برای جلوگیری از ریزش بهمن، و خطرات احتمالی است.

4- از پرتاب و غلطاندن سنگها پرهیز کنید. حرکت سریع سنگها، بوته ها، اشجار ولانه پرندگان را ازبین می برد ویا ممکن است شخص یا اشخاص دیگری را در پایین دست مصدوم نماید .

تنوع زیستی چیست ؟

تنوع زیستی :

گوناگونی حیات است. مجموعه ای ازموجودات زنده به شکل های متفاوت است. وجود تمام مخلوقات الهی با نظم ذاتی بر روی کره زمین است یک تک سلولی دراعماق اقیانوس یا یک بوته گوجه فرنگی یا گون روی خاک یا یک آهوی زیبا در دشت یا یک کبک دری یا یک کل و بز در کوهستان  است.

تنوع زیستی، تفاوت در ژن های بوجود آورنده یک گونه یا تمام گونه هاست.

تنوع زیستی، تفاوت درشکل ونوع درختان یک جنگل ، جانوران یک بیشه یا یک کوهستان یا ساختمان بدن یک یوزپلنگ است.

-       تتوع زیستی، حکمت مجسم خالق بی همتاست.

چرا تنوع زیستی اهمیت دارد ؟

تنوع زیستی اهمیت دارد، زیرا :

- از طریق اکسیژنی که درختان تولید می کنند یا آب رودخانه ها که به طور طبیعی تصفیه می شوند، ادامه حیات را ممکن می سازند.

-   از طریق داروهایی که از گونه های موجود در کوهستان  بدست می آوریم، سلامت ما حفظ می شود.

-   به دلیل جلوگیری پوشش گیاهی از بروز سیل ، امنیت خانه، زندگی واقتصاد ما تضمین می شود.

-   از طریق گذراندن اوقات فراغت یا پژوهش در دامن طبیعت ، آسایش روانی و آرامش روحی ما فراهم می گردد.

-       با توسعه گردشگری واکوتوریسم و تامین منابع اولیه برای بخش های گوناگون تولید، اقتصاد جامعه محلی وشهری رونق می یابد.

-       با حاصلخیری خاک و گرده افشانی گونه های گیاهی و درختی ، محصولات کشاورزی افزایش می یابد.

-       با حفظ وترکیب ژن های افراد ، تداوم نسل آدمی امکان پذیر می گردد.

تنوع زیستی چگونه تهدید می شود؟

-       با تخریب زیستگاههای جانداران به دست انسانها

-       با تخلیه زباله ها ، پساب ها در چشمه ها ، در رودخانه ها ، دریاها

-       با استفاده بیش از حد از آفت کش ها ، انتشار بیش از حد CO₂ وسایر گازها، با نازک شدن لایه    ازون

-       با بهره برداری بیش از حد از منابع زنده (نظیر درختان ، گیاهان ، آبزیان و .....)

-       با قربانی شدن گونه های گیاهی و جانوری به پای توسعه شهری وصنعتی

-       با انجام توسعه بدون درنظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی

-       با انتقال گونه های گیاهی و جانوری به نقاط دوردست .

باید توجه نمود که ازیک درخت می توان یک میلیون چوب کبریت ساخت ویا درصنایع کاغذ و چوب به اقتصاد کشور کمک نمود ولی باید خاطر نشان ساخت که با یک چوب کبریت می توان دهها میلیون درخت وگونه های جانوری را به آتش کشید ونابود ساخت !!

چرا باید از تنوع زیستی محافظت کرد؟

-    زیرا: تنوع زیستی بستر وزیر ساخت حیات ما را حفظ می کند. حافظ سلامت ما است. ارتباط ما را با نیاکان مان حفظ می کند. خوراک و پوشاک ما را فراهم می آورد. روح ما را تازه می کند. به هنر ما الهام می بخشد. از فرزندان ما و آینده آنها مراقبت می کند. موجب تقویت و پیشرفت اقتصاد ما می شود. سیاره ما را حفظ می کند.

5-حفاظت از تنوع زیستی  بخصوص دراکوسیستم های کوهستانی وظیفه ارگانهای متولی ، کوهنوردان ، اکوتوریست ها وجامعه محلی است.

6-پس مانده غذایی، قوطی های خالی کنسرو ، ظروف یکبار مصرف ، کیسه های پلاستیکی و سایر پسماندها ، بهداشت محیط اطراف جانپناه ، کمپهای موقت وپناهگاهها وچشمه ها و رودخانه ها را به مخاطره می اندازد وسبب مرگ ومیر آبزیان وسایر جانوران در کوهستان می گردد. با انتقال آنها به پایین دست و سپردن زباله ها به محل های تعیین شده در روستا یا شهر، وظیفه تمامی افراد بخصوص کوهنوردان ، اکوتوریست ها بلدهای محلی (تورگاید) وجوامع محلی است . نظافت و حفظ بهداشت فضای داخل جانپناه وپناهگاهها وظیفه تک تک افراد گروه است . از نوشتن یادگاری و شعار در هر نقطه ومکان در اکوسیستم کوهستانی پرهیز کنید. در هر برنامه لازم وضروری است که از طرف سرپرست ، یکنفربه عنوان مسئول بهداشت محیط وحفاظت از محیط زیست تعیین وانجام وظیفه نماید.

مقررات کوهپیمایی:

1-قبل از اجرای هر برنامه وظیفه سرپرست ویا مسئول فنی برنامه است که از سلامت تک تک اعضاء کسب اطلاع نماید. در دنیای پیشرفته و در جاهایی که کوهها متولی دارند (مانند قله مون بلان – کمپ شامونی در فرانسه) با وضع قوانین خاص، سلامت انسانها وحفاظت از اکوسیستم ها محترم شمرده می شود. درچنین جاهایی به هیچ کوهنوردی بدون معاینات پزشکی ، اجازه حضور در برنامه را نمی دهند.

2- تمامی اعضاء در هربرنامه کوهنوردی باید همراه خود کارت بیمه کوهنوردی داشته باشند.

3-در مورد زمان و محل اجرای برنامه کوهنوردی اطلاع رسانی کنید.

قبل از اجرای برنامه، خانواده، هیئت کوهنوردی ، پاسگاههای نیروی انتظامی و یا محیط بانی را از چگونگی چارچوب برنامه آگاه ومجوزهای لازم را برای صعود، دیدن جاذبه ویا تحقیق در اکوسیستم کسب نمائید. با رعایت این مهم ، به محض تاخیر یا بروز حادثه ، ارگانها ویا نهادهای ذیربط می توانند از طریق گروه های امداد ونجات  به یاری شما بشتابند.

4- مدت زمان اجرای برنامه باید مشخص باشد.

یک سرپرست با تجربه ، از قبل کلیه زمانهای مربوط به حرکت ، استراحت ، خواب ، صرف غذا وسایر موارد را پیش بینی نموده وبا توجه به توان وظرفیت اعضاء وشرایط جوی برنامه را اجرا می کند. بعضی ها درعرصه کوهستان، درکنار چشمه ها ، گل ها و .... عادت به تلف کردن وقت دارند ومعمولا واصطلاحا برای این دسته گم کردن وقت ، امری عادی است . باید توجه نمود که قبل از تاریک شدن هوا باید به مقصد (اهداف تعیین شده) برسیم ویا به مبداء منتقل شویم.

5-قبل از شروع وبعد از اجرای هر برنامه کوهنوردی به تمرینهای ورزشی جهت گرم کردن بدن افراد توجه کنید. اصولا وطبق استانداردهای جدید ، هر تمرین ورزشی دارای سه مرحله اصلی زیز می باشد.

- الف، گرم کردن از طریق تمرینهای کششی

- ب ، اصل تمرین. این قسمت همواره در دستور کار کوهنوردان حتی در هفته های قبل از اجرای برنامه می باشد. افراد تیم زیر نظر مربیان گروه بدنسازی در حاشیه یا محیط کوهستان را جهت انجام صعودهای بلند همواره در نظر می گیرند.

-ج ، سردکردن : با اجرای تمرینهای سبک در ابتدا وانتهای هربرنامه ، سرد کردن تدریجی بدن باعث می شود افراد تیم استارت اولیه در حرکت را اصولی زده واعضاء تیم با بدنی آماده وروحیه خوب به دنبال رسیدن به اهداف تعیین شده باشند. با حرکت کند وآرام در 30 دقیقه اولیه ، تاثیرات نرمشهای داده شده مثبت تر خواهد شد.

6-در تمامی برنامه های صعود از مسیرهای نرم ، مشخص شده (پاکوب) استفاده کنید.

 از ورود به مسیرهای نامشخص هم به دلیل امکان بروز حادثه و هم به دلیل مهم رعایت مسائل زیست محیطی (کمترین تاثیر منفی استفاده از مسیرهای غیر پاکوب ، له نمودن و یا از بین بردن گونه های گیاهی و اختلال در آرامش جانداران کوهستان می باشد)، پرهیز کنید.

7-با همراه داشتن حداکثر امکانات دربرنامه های کوهنوردی شرکت کنید.

کفش مناسب و مطمئن، کوله ، کیسه خواب ، لباس مناسب و تجهیزات مرتبط با فصل از جمله چراغ قوه، کیف کمکهای اولیه، مواد غذایی مورد نیاز وسایر موارد همراه کوهنورد از بروز حوادث ناگوار جلوگیری بعمل می آورد. قابل توجه است با قراردادن وسایل و رعایت حجم ، وزن وترتیب چیدمان اصولی در کوله های استاندارد، حرکت شما درطول برنامه را راحتتر و ذخیره انرژی در رفت وبرگشت را تضمین خواهد نمود.

8-دریک صف وپشت سرهم ، با فاصله مناسب حرکت کنید.

اگر سرگروه (راهنما) با گامهای حساب شده حرکت نماید، هیچکس از گروه جدا نخواهد بود. این عمل از خستگی تک تک اعضاء جلوگیری می نماید. دررعایت این مورد در منطقه های مه گیر، جنگلی وشب ،از گم شدن افراد جلوگیری خواهد نمود. ودر مناطق ریزشی، هیچگاه حرکت سنگها به شما آسیب نخواهد رساند.

9-در صعود ها سعی شود گام ها کوتاه باشد.

با هر ضربان قلب یک قدم بردارید. زانوها خمیده نباشد . بدن خود راصاف نگه دارید و حتی الامکان از تمام سطح پا استفاده کنید. توجه کنید که قلب انسان تا مقدار معینی می تواند پمپ کند وخون  مورد نیازرا به بدن انسان برساند. هر قدر فعالیت بدنی شدیدتر باشد بهمان نسبت قلب شروع به فعالیت می نماید. اگر حرکت کوهنورد خیلی سریع باشد وقلب نتواند جوابگوی نیاز خونی بدن باشد، ناتوان می شود وانسان احتیاج به استراحت پیدا می کند. این استراحت می تواند لطمه بزرگی به بدن وارد سازد . به دلیل پمپاژ سریع قلب ، خون گرم به تمام اعضاء بدن رسیده و موتور بدن گرم می شود . درزمان استراحت هر چند کوتاه ، عضلات وبدن و قلب رو به سردی رفته وبرای حرکت مجدد، بدن دچار مشکل می شود. درچنین شرایطی و درصورت ادامه (تند رفتن) حدود 25 درصد نیرو تحلیل می رود. این روند و ادامه استراحتهای اجباری، عدم موفقیت در برنامه را همراه خواهد داشت.

هنگام دم می توان از بینی و هم از دهان استفاده نمود(با نسبت 70 به 30 درصد) . استفاده صرف از بینی با توجه به تمام مزایای آن به دلیل حجم هوای ورودی کمتر، گاهی اوقات امکان پذیر نیست. هنگام بازدم باید هوای درون ریه ها را محکم از دهان خارج کرد تا حجم هوای مرده داخل ریه ها به حداقل برسد وهوای پر اکسیژن را جایگزین آن نمود. تعداد دفعات دم وبازدم به عواملی چون ارتفاع ، آمادگی ، شیب مسیر، طول گامها، حجم ریوی، میزان گازهای آلاینده موجود درهوا، دمای هوا ، میزان تعریق ، میزان رطوبت هوا و در نهایت به نحوه قرار گرفتن سروگردن بستگی دارد. در نتیجه : در اصول گامبرداری باید ، هماهنگی کامل بین قلب ، ریه ، چشم ومغز انجام گیرد.

10-رعایت افراد ضعیف را بکنید.

اگر در اجرای صعود ، سرگروهها به ترتیب عوض شوند، مسئول فنی یا سرپست برنامه، نظارت بر روند حرکت گروه داشته باشند، افراد ضعیف از گروه جدا نمانده وهمگام با دیگر اعضاء حرکت خواهند نمود. اگر این روش رعایت نگردد، گروه از هم متلاشی شده ، باعث ایجاد ضعف در روحیه بقیه افراد تیم خواهد شد. درشیبهای بیش از 20 درجه درصعود ویا فرود، به صورت مارپیچ (زیگزاگ) حرکت کنید. طول مسیر زیگزاگ با توجه به پهنای مسیر می تواند بلند تر باشد. در هنگام بالارفتن از شیبها باید پای باردار به صورت مستقیم قرار گیرد. این عمل باعث می شود تا فشار وزن بدن از روی ماهیچه های پا خارج شده وبه استخوانها وتاندون ها منتقل شود. درغیر اینصورت ماهیچه های پا باید دائما وزن بدن را تحمل کند که این امر سبب خستگی زودرس بخصوص در افراد ضعیف گروه خواهد شد.

11-استراحت های بین مسیر باید حساب شده باشد.

بین وزن کوله ، زمان های استراحت وشیب مسیر تناسب وجود دارد. معمولا در 50 دقیقه کوهپیمایی وحداکثر یکساعت ، ده دقیقه استراحت را در نظر می گیرند. ولی با توجه به شرایط موجود و وزن کوله ها ومیزان آمادگی افراد ، زمان استراحت می تواند متغیر باشد.

12-کوهنوردی ورزشی گروهی است ، از تکروی دوری کنید.

میدان فعالیت دراکوسیستم های کوهستانی وسیع است . درچنین شرایطی برای فرد تنها ، نه داوری وجود دارد ونه ناظری، مطمئنا حادثه همیشه درکمین است . اگر فردی تنها به هر دلیل دچار حادثه شود ووسیله ارتباط جهت دریافت کمک را نداشته باشد، امکان مرگ یا نقص عضو او (بخصوص در شرایط سرمای زمستان ویا گرمای شدید تابستان) بسیار زیاد است . بهتر است حداقل با 3 یا 4 نفر به فعالیتهای کوهنوردی بپردازیم، تا دچار اشتباه وحادثه نشویم .

 درکوهنوردی ودراکثر مواقع اولین اشتباه ، آخرین اشتباه نیز خواهد بود. تذکر این نکته نیز ضروری است که گروهی بودن به معنای لشکرکشی به عرصه های اکوسیستم کوهستان نمی باشد.

-درصعودها انجام هر عمل اضافی سبب از بین رفتن انرژی ویا بروز خطرات احتمالی می شود.

صحبت کردن در شیبهای تند، در ارتفاعات بالا ویا شعر خواندن وایجاد سروصداهای بی هدف ، ضمن کاهش انرژی ، کندی حرکت را نیز به دنبال خواهد داشت. در مناطق یخچالی وبهمن گیر عبور تیم باید درفضایی کاملا آرام ، سکوت وتمرکز صورت گیرد . با ایجاد سروصدا، زدن سوت وانجام سایر موارد منجر به ارتعاشات صوتی ، خطر فروریختن وایجاد حادثه توسط بهمن را بیشتر خواهد نمود.

در رشته کوه دنا بیش از 1000 گونه گیاهی وجود دارد. که حفاظت از این گونه ها ، حفاظت از تنوع زیستی و حفظ ارزشهای ملی وبین المللی بحساب می آید. این گونه ها عناصر زنده در اکوسیستم بحساب می آیند وارزشهای دارویی ، خوراکی ، صنعتی ، مرتعی، حفاظتی و اکوتوریسمی آنها می تواند در اقتصاد کشور و بخصوص رفع فقر در جوامع محلی نقش بسزایی را ایفا کند.

حفاظت وبهره برداری پایدار ازگونه های کم نظیر، نادر وبومی منطقه دنا از جمله بلوط، ارس (وهل) ، انواع گون، آویشن ، درمنه، جاشیر، چویل ، گاوزبان و ..... از اهمیت خاصی برخوردار است.

حوزه جغرافیایی رشته کوه دنا وبخصوص ارتفاعات آن متعلق به پستانداران کم نظیری مانند کل و بز ، خرس قهوه ای ، گربه کاراکل وسایر گونه ها و پرندگان شاخصی همچون شاهین ، انواع عقاب ، کبک دری، هما وانواع دیگر، و خزندگان مانند افعی (گرزه مار) ، مار جعفری، لاکپشت، و ..... می باشد. با شناخت این ارزشها و با احتساب آنها به عنوان سرمایه های ملی و بین المللی زمینه برای بهره برداری پایدار نسل فعلی و آتی فراهم خواهد شد.

-    با ایجاد اشتغال زایی و ایجاد درآمد برای جوامع محلی حاشیه کوهستان، با رونق صنایعی مانند اکوتوریسم می شود از فشار وارد بر منابع طبیعی واکوسیستم های کوهستان کاست.

-    با دادن وام های کم بهره (امتیازات ویژه از طریق تسهیلات بانکی) به جوامع محلی، ترغیب آنها به تجهیز منازل خود( جهت اسکان توریست)، قطره ای نمودن باغات و سایر موارد ، می شود بهره برداری بی رویه (ناشی از فقر ومحرومیت جوامع محلی) از منابع کوهستانی را کاهش داد.

-    افزایش سطح آگاهی مردم بومی نسبت به منابع و محیط زیست باید متناسب با موقعیت جغرافیایی ، اکوسیستم ، منابع موجود ، فرهنگ ، سنتها و بطور کلی با در نظر گرفتن دانش بومی جوامع محلی صورت پذیرد.

-    با توجه به اینکه دامداری سنتی دیگر مقرون به صرفه نیست، ضروری به نظر می رسد دامداری صنعتی همراه با کشت علوفه مرتعی را جایگزین آن نمود. و به نقش آموزش در تحقق این امر توجه جدی نمود.

-    اجرای پروژه های ملی وعمرانی در مناطق کوهستانی، معمولا آسیب و خسارت زیادی به پیکر طبیعت وارد می کند. باید تلاش کرد تا حتی الامکان آسیب کمتر ، و خسارت وارده از طریق ازدیاد جنگلها (از طریق کشت متناسب با تخریب ) جبران شود.

-    مسیرهای گردشگری وکوهنوردی در اطراف شهرها، روستاها به سرعت دستخوش تخریب ( از جهت ساخت وسازها وسایرموارد) وانباشت زباله گردیده و این امر ادامه دارد. ضروری است با نصب تابلو با شعارهای آگاه کننده، هشدار دهنده ، و با دادن پوستر و بروشور و آموزشهای چهره به چهره درمسیرهای مربوطه ، از شدت آلودگی و تخریب ، بخصوص درکنار جانپناهها، چشمه ها و رودخانه ها کاست.

تهیه وتنظیم از : نعمت اله امیریان

مسئول کمیته آموزش کانون سبز فارس